Bazı "aksiyon" filmleri zevkle izlenir ama sonra unut= ulur

Psikiyatri ve Sinema

ADAM – 2009

Film Detayl= arı ve Görüntüleri için tıklayın.

B= u film sıradan sinema izleyicilerince biraz romantik, biraz komedi, biraz dra= m ve hatta bazı zamanlarda heyecanlandırıcı değişimlerle sürüp-giden ve hoşça vakit geçirterek tatlıya bağlanan bir hikaye= olarak nitelenebilir.

Bununla beraber, izl= eyicilerin ruh sağlığı ve hastalıkları alanlarında çalışanlar olması halinde de mesleksel-kurumsal kalit= ede bir sunum şeklinde algılanabilir.

Ailesinde, akrabalar= ı arasında ve arkadaşlıklarında Aspe= rger Sendromu ile tanınan sevdikleri olanların da eğitimlerinde yeterli şekilde kullanılabilecek bir yapımdır.

= Hikayemiz, babası ile uzun zaman bir çat= 5; altında yaşıyan Adam’ı= ;n (Hugh Dancy) babasın&= #305; toprağa verme merasimine katılımı ile başlar. Mera= sime Adam’ın yegane arkadaşı kilitçi ustası Harlan’dan (Frankie Faison) başk= ası katılmamıştır.

Annesini çocu= k iken kaybetmiş genç adam Asperger Sendro= mu ile tanınmış ve yaşamı babası ile Harlan arasında koruyucu bir çevrede geçmiştir.

Adam, elektronik oyu= ncak üreten bir kurumda çalışmaktadır. Matematik, fiz= ik, kimya ve diğer pozitif ilimlerde dehasını göstermekte a= ma en basit, kişiden kişiye olan ilişki ve iletişimde bile= sarsaklayarak, yerinde olmayan, = acaip yorum, yanıt ve önerilerle diğerlerinin bazen alayına uğramakta, bazen de onları korkutup kaçırmaktadı= r.

Kısacası, = Adam, 10 milyondan fazla insanın yaşadığı New York’ta yalnız ve izole olarak hayatını sürdürmektedir.

Bir gün, oturdu= ğu apartmana sevdiğinden yeni ayrılmış bir ilk okul öğretmeni taşınır ve Adam’ın dünyasının değişiminde ilk adım atılmış olur. Beth (Rose Byrne) önce bu genç adamın haline-tavrına bir açıklama getire= mez ama yavaş yavaş onun bir çocuk saflığındaki samimiyetine, doğru ve temiz bir insan olmasını da takdir etmeye başlar.

Adam, yaşamını komparmanize etmiş= tir. Evi gayet derli-toplu, elbiselerinin hepsi ütülenmiş ve asılmış, her yeri tertipli bir şekilde derlenmiş, = iki çeşit hazır yemek buz dolabında sıralanmış ve daha bir çok “obsesyone” edilmiş şeyler her gün aynı rutinde yer almakta ve kullanılmaktadır. Beth’e saçma-sapan gelen bazı konuşmalarından sonra ona kendisinin Asperger Sendromu ile tanımlandığını, hiç kimse ile “normal” şartlarda anlaşamadığını söylemeye çalışır. Başkaları iç= in üstünde durulmayacak olaylar, ona heyecan vermektedir. Mesela, bir akşam Beth’i parka davet eder ve önlerindeki çalılara sabırla bakmasını iste= r. Genç kız merakla Adam’ın baktığı ağaçlıktan ne çıkacak diye beklerken, çıka-çıka iki kunduz çıkar, sevişerek-oynaşarak karanlığa karışırlar= !

Adam bir gün i&= #351;e geldiğinde, patronu, işlerin iyi gitmediğinden bazı çalışanlara yol göründüğünü, Adam’ın da bunlardan biri olduğunu üzülerek bildi= rir. Adam çok üzülmüştür ve o teessürle, Beth’in okuluna gider, çocukları seyrederken parmaklıklara dayanır kalır. Bunu gören ilgililer, pedofil şüphesiyle polise = haber verirler. Gelen polislerin onu soruşturmaya götürmesinden Beth’in tanıması ve şahitliğ= ;iyle kurtulur.

Adam, Asperger dolayısı ile her söyleneni “konkr= it” ve “literal” yani bir değerlendirmeye ve analize yöneltmeden, metaf= or ve allegoriye referanssız bir şekilde= , olduğu gibi kabul etmektedir. Mesela, bir konuşmalarında Beth’in odasının camlarında çok toz biriktiğini söylemesiyle, ona iyilik yapmak için kendini 3-4 kat yukarda pencereden sarkıtarak, halata bağlı bir şek= ilde iken elinde silici temizlemeye girişme uğraşısında görürüz. O anda işten eve gelen Be= th, pancereye yaklaştığında bu = durumu görür, bu kişinin de kim olduğunu bilmediğinden çığlığı basar! Apar-topar Adam’ı içeri alır. =

Beth artık bu safiyetini ve çocuk&ccedi= l;a hareketleri ile sevimli gence yardım etrmeye karar vermiştir. İşini kaybetmesinden dolayı yeni görev aramakta olan Adam’a yavaş yava&= #351; iş söyleşisinde dikkat etmesi gerektiği hususları göstermeye başlar. Beden dilinden gözlerin ne zaman nereye bakmasına kadar detayı gözden geçirmeye girişirl= er.

Bu arada, genç kız, Adam’ı anne ve babasına tanıştırmak ister ama genç adamın “yeni insanlarla tanıştığında sorunu dolayısı ile geçirdiği zorlukları” düşünerek ve on= un bu olaya hazırlanmasında günlerce kaygı ve endişe yaşamaması için gittikleri tiyatroda sanki bir tesadüf eseri olarak karşılaşmalarını planlar. Beth’in babası Marty<= /span> (Peter Gallagher), bü= yük bir iş adamıdır ama yaptığı iddia edilen yolsuzluktan dolayı tutuksuz olarak yargılanmaktadır. Annesi= Rebecca (Amy Irving) kocasını desteklemekle beraber bu olaydan olumsuz bir şekild= e etkilenmiş görünmektedir. Adam onları görür-görmez, hemen girecekleri tiyatro hakkında aşırı detaylı bilgi vermeye başlar ve her zaman olduğu gibi, karşısındakileri sıktığını ancak Beth’in uyarısı ile anlayabilir.=

Beth’in ailesi, kızlarının ciddi bir ilişkiye girişebileceklerini düşünerek Adam ile ol= an iletişimlerine karşı çıkmışlardır= . Bu da Beth’i üzmüştür.

Bu arada Beth’in babasının mahkemesi incelenen olayda olmadık bir şekilde başka bir hanım ile olan ilişkisi ortaya çıkmıştır. Yolsuzluk yapma suçlamalar= 5; ile zaten bunalmış olan Rebecca ve Beth, bu şekilde yeni bir duygusal yıkı= ;ma uğramışlardır.

Filmin yönetmen= i ve aynı zamanda yazarı olan Max Mayer’in bu mahkeme esnasında enteresan bir derlemesi izlenir. Beth, Adam’a iş söyleşisinde başarı gösterebilmesi için göstermekte olduğu beden dili ve yüz ifadelerini seslendirir= ken, aynı seslendirme, mahkeme esnasında da geçmekte, dil bir i= ki ayrı konunun işlendiği sahnelerde ortak bir iletişim sergilemekte= dir. Mayer’in ilerde yöneteceği film= lerde de bu stilini kullanması, film sahnelerinin izlenimini çok çekici yapacaktır.

Adam mahkeme sonras&= #305; Beth’in apartmanında genç kız&= #305; beklerken telefon çalar ve Rebecca, Marty’nin suçlu bulunarak hapise gönderileceğini ağlamaklı bir sesle ilettikten sonra Beth’i nerede bulup, bu haberi verebileceğ= ini sorar. Adam’ın bir haberi olmadığından, ona, Beth’in randevu defterine göz atmasın= ı ve nerede olabileceğini hemen kendine bildirmesini ister. Adam not defterini bulur ama o anda gözüne, Beth̵= 7;in kendisini annesi-babası ile tiyatro’da sanki tesadüfmüş gibi karşılaştıracağ= 5;nı sergileyen notu bulur!

Adam’ın, = Asperger Sendromlu dünyası yıkılmıştır!

Sebebi ne olursa ols= un, yalan söylemenin anlamını bilmeyen Adam Beth gelince bağırır-çağırır, onu-bunu yere atmaya başlar ve zavallı kız korkusundan nasıl kaçacağını bilemez. Bu arada Adam, arkasından babasının hapse gireceğini bağırarak bildirir.

Adam, nihayet bekled= iği iş söyleşisine çağrılır. İstediği işi alamamakla beraber, Beth&#= 8217;in öğrettiği bütün şeyleri kullanarak matematik, fizik ve elektronik üzerine olan dehası sayesinde aynı şirketçe Kaliforniya’da büyük bir astronomi teleskopu sorumlu müdür görevi teklif edilir.

Genç adam sevinçle ebeveynlerinin evinde bulunan BethR= 17;e koşar. Orada kızını Adam’dan uzaklaştır= mak isteyen babası ile alt-alta, üst-üste kavgaya girişir. = Beth onu yanına alarak oradan uzaklaşı= r.

Beth’in Adam ile Kaliforniya’ya gidip-gitmemeye = karar vermesi bir zaman alır. Adam’a, kendisini niçin Kaliforniya’ya götürmek istediğini sorar. Adam da ona, onsuz başarıya ulaşamayacağını bildirir. Beth, beklediği cevabı almışt= 5;r. Adam’ın ilk defa başka bir yere gitme uğraşısında onun kendi başına başarı= ;ya ulaşabilmesi için yanında bulunmaması gerektiğine inanmıştır. Şimdiye kadar romantizme bile ulaşmış ilişkilerinde onu daima kendi başına başarı göstermesi için çalıştırmış olan genç kız, sevgisinden fedakarlık ederek, aslında Adam’ın hür, yaşından-başından bekleneni yapabilmesi için New York’ta kalmıştır.

Son sahnelerde ̶= 0;bir sene sonrasını” izlemekteyiz. Adam, artık işinde başarı göstermiş, astronomi teleskopu idarecisi olarak mevkiinde yükselmeye başlamıştır. Üniversite öğrencilerine verdiği bir geziden sonra hanım çalışma arkadaşlarından biri kendisine gelen pak= eti teslim eder. İçinden Beth’in ilkokul çocukları için derlediği ve ADAM isimli kunduzun maceralarını anlatan öğreti kitabı çıkar. Adam çok duygulanmıştır.

O anda önü= nden kutuları zorla taşıyan hanım arkadaşlarından = biri geçerken ona kutulardan birini taşımada yardım etmeyi teklif eder. Hanım arkadaşı da mutlulukla kabul eder.

Beth’in Adam’a öğrettikleri boşa gitmemiştir. İlk karşılaştıklarında aynı şekilde paket taşıyan Beth= 217;e Asperger Sendromu’nun yarattığ&= #305; izolasyon dolayısı ile yardım etme gereksinimini duymayan Adam, artık etrafına uyum yapma uğraşısındadır.

Filmin belki de en k= uvvetli mesajı, “Asperger Sendromu olan biri= ile ilişki ve iletişim kurulabiliyor ise, herkesle kurulabilir” şeklinde gözden geçirilebilir. Diğer bir mesaj da, “ilişki ve iletişim kurmada ön yargıdan uzak, arka arkaya bıkmadan-usanmadan yapılan girişimler, eninde-sonunda= meyvalarını verir” olarak tartışılabilir.

Gönül iste= r ki, yapımcı ve yöneticiler, bu filmde başarı gösterdikleri kadar, bi-polar, şizofr= eni, travma sonrası stres bozukluğu, dikkat eksikliği hiperaktivite düzensizli= 87;i, demans, depresyon, kaygı, o= bsessif-kompulsif rahatsızlıkları ve diğe= r ruh sağlığı & hastalıklarını hikaye eden filmleri de üretime yöneltirler.

Toplumu ve meslek üyelerini eğitmede başarı ile kullanılabilmesinin yanında Asperger engellileri için d= e grup tedavisinde gösterilebilecek bu filmin kaçırılmamas&#= 305; gerekmektedir.

Dr. FUAT ULUS