Psikiyatri ve Sinema

BATMAN

BATMAN – DARK KNIGHT

Film Detayl= arı ve Görüntüleri için tıklayın.

FİLMİN AKIŞI

Steve Bu sene vizyonda olan “Batman - Dark Knight” filminin eğlenti-eğitim- esenleme triadındaki eleştirimine girişmeden önce, yazar bu fenomenin nasıl başladığı, dekatlarca devam ettiği ve günümüzdeki popülaritesi hakkında izleyenlerin bir fikir sahibi olmalarının fayda vereceğini düşünmektedir.

AMERİKANIN GEÇİRDİĞİ BÜYÜK DEPRESYON DEVRİ

Birleşik Devletlerde 1929 yılının Ekim ayında “Kara Salı” da denilen borsa yıkımından sonra başladığı ve bütün dünyaya yayıldığı kabul edilen “Büyük Depresyon,” bir on sene boyunca genelde küresel endüstri devletlerinde, özelde de Amerikada o zamana kadar görülmemiş bir işşizlik= , umutsuzluk, bunalım ve bıkkınlık getirmişti. İşte bu yıllarda toplumun, bir kahraman’a olan gereksi= nimi önce gazetelerde, sonra da dergilerde “comi= cs” denilen formatın doğmasına ve devamına yol açmıştı. Toplumun bir “kahram= ana tapma - hero worship” dinamiğinin kuvvetlenmesiyle, “Batman - Yarasa Adam,” R= 20;Superman,” “Spiderma= n - Örümcek Adam,” “Wonder = Woman - Harika Kadın” ve başka bir çok roman kahramanları türetilmi&= #351;, “kötü” karakterlerle insan üstü savaşları senaryo üstüne senaryo üretilmesini sergilemişti.

İşte Yarasa Adam da bu devirde doğmuş ve diğer “kahramanlar= ” kendi özelliklerinde gösterdikleri yeteneklere paralel günümüze kanatlarını çırparak gelmiştir.

YARASA ADAM’IN HİKAYESİ

Her “comics” kahramanının ent= eresan bir hikayesi vardır.
=
Varlıklı bir ailenin çocuğu olan Bruce Wayne, yarasalar ile olan bir tanımda bu yaratıktan korkmuş ve fobi sahibi olmuştur. Kendisine yarasaları anımsatan herşeyden hatta mağara gibi izlenebilecekle= ri yerlerden bile kaçınmaktadır.

Bir gece, annesi ve babası ile beraber gittiği filmde, yarasa şekilleri olarak algıladığı görüntü= lerden korkarak dışarı çıkmalarını istemi#= 1;, anne-baba anlayış göstererek hep beraber film salonundan sokağa yöneldiklerinde, bir sokak serserisinin hücumuna uğramışler, soyulmalarının yanında her ikisi de insafsız caniye kurban olmuşlar, öldürülmüşlerdir. Bu faciadan sağ çıkan Bruce ise büyük bir suçluluk kompleksine kapılmış, anne ve babasının kendi yüzünden dışarı çıktığını ve çıkmasalardı başlarına böyle bir trajedinin gelmeyeceğine kendini in= andırmıştır.

Sonraki yıllarında bu problemden hala = kurtulamayan genc adam, Uzak Doğuya gitmiş ve R= 20;marshall arts” uzmanlarınca hem fizik, hem psişi ve = hem de spiritüel temizlenim<= /span> eğitimine başlamış ama evinin olduğu Gotham City (Bu günk= ü New York’tan esinlenilmiştir) yörelerinde kanun dışılarının işleri azıttığı haberinden sonra, öğrenebildiği= yle dönmüş, kötülerle zamanımıza gelen savaşını sürdürmeye başlamıştı= r.

Bruce Wayne toplumdaki yeri yüzünden kötülere karşı ilan ettiği savaşta kimliğ= ;ini ayrı bir şekilde devam ettirme gereksinimi duymuş ve yaşamı boyunca korktuğu yarasa karakterine bürünmüştür. Bu ruh sağlığında hizmet verenlerin tartışacağı ve eğitimde sohbet konusu edebilecekleri enteresan bir fenomendir. =

Yazara göre, iki akımdan biri tarafından oluşturulabilmektedir= :

“İdentification with = the aggressor - şidd= et kullanan, tehlike yaratan, zarar verebilecek olan ile = özdeşme” dinamiğini sergileyebilir. Birinin öfkesinden kaçma atılımında aynı o birey gibi hareket ederek “onun tarafına geçme,” yaratacağı travmadan uzak durma çabasını karakterize eden bu dinamik, bilhassa iş yerlerinde olumsuz ve yıkıcı da olsa, kişinin “hayatta kalabilmesi” için baş vurabildiği bir savunma mekanizmasıdır.

Diğer bir görüş te, “paradoxical intention,= 221; yani kaçınılacak yerde, bile-bile üstüne gitme işlem ve işleviyle korkuyu nötralize etm= e boyutunda olabilir. Bruce, o zamana kadar kaçındığ= 05; ve fobi haline getirdiği nesneyi bilhassa psişiğine mal eder= ek ortadan kaldırmaktadır.

Dinamik ne olursa olsun, Bruce nihayet hem kendini senelerin sürdüğü şüphe ve suçluluğun verdiği demoralizasyondan, başkalarını da kötülerden zarar görme potansiyelinden kurtaracak atılıma girişmiştir.

Bruce’un yegane yakını, ebeveynlerine de uzun s= eneler hizmet etmiş olan evin sadık hizmetkarı Alfred’dir. Alfred, biraz da veli r&ou= ml;lü oynayarak, Bruca’a babalık etmekte ve Bruce da onunla her sırrını paylaşmaktadır. <= /o:p>

Yarasa Adam, kanun dışılarla olan savaşında kendine yakın arkadaşlar da bulacaktır. = Bir sirkte akrobat olarak çalışan “= Robin” takma adındaki ufak genç ile beraber sık sık çalıştıkları zamanlar olacaktır.=

Uzaktan akrabası bulunan “Batgirl - Yarasa Kız” da Batman’a zaman zaman yoldaş çıkacak, yardım edecektir. <= /p>
YARASA ADAM’IN BEYAZ PERDEYE ÇIKIŞI

Büyük Depresyon’un arkasından Amerika’nın bu sefer de İkinci Dünya Savaşı senelerine geçmesi, “kahraman tapınımı ve idealizasyonu” akımını devam ettirmiş, nihayet Batman beyaz perdede izlenmeye = başlanmiştir.

Batman, ilk defa 1943 yapımı “serials&#= 8221; formatında çevrilmiştir.

Yine 1930’larda ve 1940’larda, Amerika’da her Cumartesi öğleden sonra “Saturday Afternoon Matinee” = denilen, zamanımızın cep telefonundan İnternet’e kadar uza= nan araç-gereçlerinin olmadığı devirdeki yegane eğlence olarak algılanan bu “sinemaya gidişlerde,” “serials= ” denilen ve zamanımızdaki dizilerin “ağa-babaları” olduğu düşünülebilen gösterimler vardı. Her biri, 20 - 30 dakika süren kısımlarda, kahramanımız son saniyede çok mü= şgül bir durumda bırakılır, gelecek hafta milletin yine merakla sinema salonunu doldurmaları beklenirdi. Bu kısımda kahramanımız akla gelmeyecek çözümlerle işin içinden çıkar ama sonunda ya kendisi veya sevdiği b= iri aynı şekilde tehlikeli bir durumda iken bölüm sonlanırdı.

Kurgu-bilim’den gangsterlere, kovboy - kızılderili savaşlarından cephedeki askerlere, Mister Mo= to’ dan Fu-Man-Çu maceralarına kadar uzanan bu formatlar= bir-iki dekat önceye kadar hala “drive-in” yani “otomobilli bahçe sineması” kültüründe izlenebilmekteydiler. Günümüzde genel istek üzerine yeni dijitalize edilmiş varyasyonları DVD endüstrisince piyasaya çıkarılmış bulunmaktadır.

Bu arada, yazar, “serials” sisteminin memleketimizdeki gösteriminden de bir-iki kelime etmenin, nostaljide yeri olduğunu düşünmekt= edir:

Yazar, çocukluğunda, ilk okul ikinci sınıf yaşamını geçirdiği İstanbul, Fatih, Malta yöresindeki “Şehzadeba= 51;ı” sinemalarında “oniki kısım= tekmili birden” gösterilen, Cemil Ağabeyisinin= götürdüğü ve hepsi bir günde izlenen dizileri bütün heyecanı ile hatırlamaktadır... Kaptan Ameri= ka, Maskeli Beşler, Green Hornet, Baytekin Yeni Dünyalarda... Sabah girilir-akşam çıkılır bir eğlentiydi J = ;

Yazar, “Batman” serisini Şehzadebaş= 5; sinemalarında izlediğini anımsayamamaktadır.

YARASA ADAM’IN TELEVİZYONA GEÇMESİ

Bin dokuz yüz atmışların ortalarında Amerikan televizyonu haftalı= ;k Batman sezonunu açmıştı. Formatı, çocukla= ra göre düzenlenmiş, adeta bir çizgi film karakterinde, komedi şeklinde ve durmadan devam eden aksiyon ile karakterlenen mini-maceralardan ibaretti.

Müziğinin <= span class=3DSpellE>Neil Hefti tarafından bestelendiği ve Nelson Riddle’in nüansladığı eser bile, zamanı= n Watusi, Mashed Potato, Twist gibi dans ve müzik kültürünü yansıtmaktaydı.

Arzu edenler, o zaman= lar çok popüler olan bu soundtrack’ı= ;, www.youtube.com sitesine çıkarak ve arama motoruna “Batman Th= eme” vererek dinleyebilirler (Memleketimizde www.wtunnel.com sitesi aracılığı ile erişilebileceği belirtilmiştir).

Birkaç sezon süren bu serilerde, Yarasa Adam ve Robin’in= toplam 30-35 kadar düşmanı bulunm= akta ve bazıları zaman zaman tekrar gü= ;ndeme çıkarılmaktadırlar.

Televizyon dizisinin çocuklar arasındaki popülaritesini izleyen Hollywood, 1966 yılında dizilerdeki aynı aktör = ve aktrisleri (Batman-Adam West, Robin-Burt Ward, Penguin-Burgess Meredith, Joker <= span class=3DSpellE>Cesar Romero, Riddler-Frank Gorshin, Catwoman-L= ee Meriwether) kullanarak “Batman” filmini v= izyona sokmuştu. Bu film’de çocukların eğlenmesi için yapılmış, hatta yazar dahil<= /span>, saçmalıklara aldırmamak şartıyla yalnız gülerek hoşça bir vakit geçirmek için sinema= ya giden bir çok yetişkinin bile hoşuna gitmişti.

Televizyon dizilerind= e, diğer kanun dışılar, örneğin King Tut-Victor Buono, Olga, Queen of the Cossacks-Ann Baxter, Shame-Cliff Robertson, Egg Head-Vincent Price gibi karakterler sonraki epik Batman filmlerinde kullanılmamışlardır.

TV dizilerindeki kötü karakterler çok zaman o devrin misafir sanatçıları tarafından canlandırılırlardı.

Nostaljiden söz açılmışken...

Yazar, 1971 yıl&= #305;nda ilk defa bu beldeye geldiğinde o zamana kadar memleketimizde gelişmeyen dolayısı ile yeni gördüğü televizyona bağımlılık taşımış ve h= asta servis katlarında, işten sonra oturup-seyreder olmuştur. İlk izledikleri de, bahsi geçen Batman programlarıydı=

YARASA ADAM’IN YİNE BEYAZ PERDEYE GEÇİŞİ

Batman – 1989

Michael Keaton’un “ilk Batman” olarak “epik” beyaz perde maceralarında karşımıza çıkmasında yaz= arca belki de “stealing s= how” yani izleme esnasında hüneriyle bütün filmi “çalıp-götüren,” “Joker” rolünü başarı ile yürüten Jack Nicholson olmuştur. TV dizisindeki Cesar Romero’nun he= rkese hoş gelen paskal-palyaço kişiliğine karşı, kinayeli-kuru mizahı ile en tehlikeli halinde bile sinema severleri güldürmüştür. Örneğin, Yarasa Adam kurtaracağı sevdiğiyle, Joker ve adamları tarafından bir hangarda köşeye sıkıştırılmışken, Batman, o meşhur = bel kemerinden bir gereç çıkarır. Bir ucunu duvara taka= r ve öbür ucunu ateşleyerek içinden selamete ulaşılacak ana kapı duvarına gönderilen ve oraya yapışan bir havasal hatta, sevdiğ= iyle asılarak, teleferik misali kayar ve kaçarlar. Joker ise, Batman’i elinden kaçırmasına kızacağına, kaçmasını sağlayan bu R= 20;apparatus” a hayran kalmıştır. Arkalarından aval-aval bakarken, “Boy...I want that toy...” y= ani, “Vay be...bu oyuncağı ben de istiyorum” demesi, sinema severleri kahkahaya boğar J

Batman Returns - 1992

Yine Michael Keaton’u baş rolde görmekteyiz. Kara Şövalye bu sefer Peng= uin (Danny DeVito) ve <= span class=3DSpellE>Catwoman (Michelle Pfeiffer) ile savaşmaktadır.

Batman Forever - 1995

Batman, Val Kilmer’in kanatları altında uçmakta ve Yarasa Adam, Two-Face (Tommy Lee Jones) ve Riddler (Jim Carrey) ile sürtüşmeye girerken Robin’den (Chris O’Donnell) yardım görmektedir.

Batman and Robin - 1997

George Clooney’in başı çektiği bu macerada, kahramanımıza bir değil, iki yardımcı katılmaktadır: Robin (Chris O’Donnell) ve Batgirl-Yarasa Kız (Alicia<= /span> Silverstone)...Düşmanları? Mr. Freeze (Arnold Schwartzenegger) ve Poison= İvy (Uma Thurman)...=

Batman Begins - 2005

Nihayet günümüzün Yarasa Adamı Christ= ian Bale Kara Şövalyeliğe geçtiği olaylarda Batman’in geçmişi ve nasıl bu günkü haline geldiği incelenmektedir. Diğer deyişl= e, bir “prequel” devresi sergilemekted= ir. Hizmetkarı Alfred’i Michael Caine’in canlandırması = filme zevklendirici bir taraf kazandırmaktadır.

Evet, sevgili izleyic= i ve okurlar... nihayet günümüze geldi= k...

İkinci kıs&= #305;mda her zamanki formatımıza döneceğiz ve “Dark Knight - 2008” yapımını tartışacağız...

Dr. Fuat Ulus =