Psikiyatri ve Sinema

CANVAS – 2006

Film Detayl= arı ve Görüntüleri için tıklayın.

FİLMİN AKIŞI

Belgesel ve eğitici sinema dışında, eğlenti alanında vizy= ona girmiş filmlerden ruh hastalığının ve aile içindeki geçen sorunların sergilendiği ender filmle= rden biri olan CANVAS, aslında filmin yazarı ve yönetmeni olan Jo= seph Greco’nun kendi çocukluğunda şizofreni tanımı ve terapisi boyutunda yaşamın= 5; sürdüren annesiyle olan ilişkisi üzerine derlenmiş= bir yarı-belgesel ürün olarak ta algılanmaktadır.=

Hikaye, Güney Florida’da yaşamakta olan Marino ailesine odaklanmaktadır. John Marino (Joe Pantoliano) onbeş se= nedir parasal yönden ayın sonunu zor getirerek çalıştığı işinde, iyi kalpliliği, namuslu hizmeti ve temiz yaşamı ile tanınmaktadır. E= 51;i Mary (Marcia Gay Harden) ruhen hastala= nıncaya kadar kendi halinde iyi bir eş ve annelik görevlerini eksiksiz ye= rine getiren bir ev hanımıdır. Çift, dokuz yaşın= da Chris (Devon Gearhart) adlı bir erkek çocuk sahibidirler.

''<= span class=3DSpellE>Mary şizofreni teşhisiyle ayaktan tedavi altına alınmıştır. Maalesef, ilaca gereksinim duymamakta ve devamlı almadığı zamanlarda yaşam ile olan ilişkisini kaybetmekte ve hayaller görmeye, herkes ve herşeyden şüphelenmeye başlamakta, hastalığın paranoya variyasyonunun bütün görüntülerini sergilemektedir.''<= /span>

Mary devamlı olarak kanvas (Filme ismini veren = antite) üzerinde resim ve boyamaya girişmek= te ve hep te aynı manzara temasını canlandırmaktadır: Bir sahil ve deniz feneri... Chris annesinin neden devamlı olarak bu temayı işlediğini ve kendisinin her seferinde annesi tarafından çağrılarak resmi izlemesini istediğinden bir anlam çıkaramamaktad= 5;r. Aslında Mary, oğlu ile sembolik olara= k bir ilişki kurma isteğindedir. Bu tema, sahil ve deniz feneri, hastalanmadan evvelki son anımsadığı yöredir ve ke= ndi hastalıklı aklında, daima oraya giderek şimdi geçirmekte olduğu rahatsızlığı reddetme uğraşısı ve metaforik olarak aklı başında olduğu zamanlara dönme çabasıdır.

John eşini çok sevmekte ama hastalığı ile nasıl başa çıkacağını bilememektedir. Komşular da, aileye bir yardımcı olmamaktadırlar. Mary’nin hali-tavrı, herkesin çekilmesine, uzaklaşmasına ve hatta alaylarına sebep olmaktadır. Bu izolasyondan en çok z= arar gören de

Chris’tir. Çocuk belleğinin durumu algılayamamasını= ;n verdiği kaygı ve öfkenin yanında, okuldaki arkadaşlarının da dolaylı-dolaysız yaptıkları hareketlerden olumsuz bir şekilde etkilenmektedir= .

Bir gün, okula gitmeden annesinin geçirdiği rahatsızlıktan dolayı Chris’in yırtık gömleğini hiç tutmayan renkli yamalar ile= acaip bir şekilde diktiğini görür, kızar, bağırır-çağırır, ağla= r; Mary bu tepkiden ruhen hasta olduğundan bir #= 1;ey anlamamıştır. Chris büy&uum= l;k bir utanç duygusu ile bu şekilsiz olarak yamanmış giysiyle okula gider. Enteresandır, bazılarının alay ko= nusu yapmalarına rağmen, kız arkadaşlarından biri, annesinin kendisine de böyle bir giysi yapabilip-yapamayacağını sorar! Chris şaşırmıştır ve istemeye-istemeye siparişi alır..

Bir akşam büyük bir fırtınanın eşliğind= e, daha önce ilaçlarını almayan, dolayısı ile hastalığı iyileşim düz= eyinde olmayan Mary iyice hastalanır. Paranoyas&#= 305; dolayısı ile John ve Chris’ten = bile şüphelenerek yaptığı işlerde istemeden Chris’i bedenen incitir. Apar-topar, ilk defa o= larak ruh hastalıkları hastanesine yatırılır. Bir veya birkaç günlük ev ziyaretleri dışında da film sürecinde hastanede kalır.

Joh= n daha da üzülmüştür. Eskiden beri eşiyle bir bot inşa ederek körfezde yelken açma rüyalarını hakikat haline koymaya karar verir. Evinin arkasında ufak bir yelkenli çalışmasına başlar. O da sembolik olarak, Mary’nin geçirdiği durumu onaylamam= aya, sanki hiç birşey olmamış = gibi kaygı, üzüntü ve öfkesini yapıcı bir işleve hasretmiştir.

Kon= u-komşu, burada da, duygusuzluk ve cehaletini gösterir, “manzaralarını bozuyor” diye bu garaj arkası yöresinde John’un yaptığı yelkenliyi polise şikayet ederler!

Bu = arada, Chris, o utandığı acaip, reng-a-renk yamalarla onarılan giysi bakımdan okulda bir “moda” estirmiştir! Birçok arkadaşı, arka arkaya kendilerine de birer giysi için para karşılığı, Chris’e şipariş üstüne sipariş vermektedirler!

Bu = arada John, gerek Mary’yi hastanede devamlı ziyaret etmelerle ve gerekse yaşamında bir huzur kalmadığından işten zaman-zaman müsaade alması ile önce patronunca uyarılır. John patronuna yelkenliyi tamamlamanın ona sembolik olarak huzur verdiğini, ailesince bunun çok önemli olduğunu, bu yüzden izin gereğini bildirir ama patronu anlamaz ve John’un işine son verir.

= 04;şini kaybetme aileyi parasal yönde sıkıntıya sokmasına rağmen, o zamana kadar duygusal olarak birbirinden uzak kalmı#= 1; olan baba-oğulu enteresan bir şekilde= birbirine yaklaştırır. Şimdi iş aramakta olan John ile arkadaşlarına annesinin stilinde acaip yamalarla giysi üreten Chris, daha fazla zamanı bir arada geçirmektedirler.

Mary’nin zaman-zaman ev ziyaret izni ise her zaman iyi gitmemektedir. Bir seferinde, Chris’in doğum gününde Mary’yi pişirdi= 87;i pastayı arkadaşlarının ayıplayan, korkan ve kaygılı bakışları arasındaki servis yapmas= 05;, bir diğerinde de annesinin hastalığının bir türlü geçmemesinden dolayı yelkenliden düş kırıklığı yaşayan = Chris’in, eline balta alarak babasının yaptığını yıkmak, botu baltalamak işlevine girişmesi izlenir.

B&u= uml;tün bunlara rağmen, baba-oğul, başkalarından bir hayır gelmeyeceği içgörüsünü= edindiklerinden, birbirlerine sarılır ve John’un geç= ici de olsa bulduğu işten kazandığı ile botu tamamlarl= ar.

Joh= n ve Chris, ilk defa körfeze açıldıklarında da, benzini biten yatı içi= nde hapis kalan eski patronu ve şımarık oğlunu görürler; kendi inşaa ettikleri = basit yelkenliyle yanlarından geçerken de bir güzel alay ederler= ...

Son sahnede, John, Mary ve Chr= is botun içinde ve botu çeken bir kamyonun arkasında, sanki körfezdeymişler gibi hastane yöresinde dolaşırken izlenmektedirler. Chris, evvelce balta ile çatlattığı kısımları, annesinin kanvasından çıkan o eski “sahi= l ve deniz feneri” resimleriyle yamamış ve bu sembolik-metaforik sağlık uğ= ;raşımına adeta katılmıştır. John eninde-sonunda, herşeye rağmen, eşine çok evvelden verdiği sözü tutmuş, beraberce yelkenli gezintisine çıkarmıştır. Mary çok mutludur. Chris ise durumun iyileşmeyeceğini ama iyi devrelerden geçebileceğini izlemekte, o anın mutluluğunu annesi ve babasıyla beraber yaşamaktadır.

Greco, çocukluğunda annesinin ruh hastalığından dolay&#= 305; karışık duygularının düzelmesi yönü= nde bu filmi yönetmiştir. Küçükken duruma karşı duyduğu öfke ve kaygının büyü= yünce işi anladığında annesine karşı bir suçluluk kompleksine geçmesi, iki = davaya hizmet edecek bir ürünü işlemesine yol açmıştır. Biri, annesinden yapıcı bir şekilde özür dilemesi ve diğeri de, toplumu eğiter= ek, ailelerin kendi durumunu yaşamamaları, ruh hastalığının da diğer tıp hastalıklar= 05; gibi bir rahatsızlık olduğunu algılamaları, filmin= her yerde gösterilerek bir eğitim aracı olarak kullanılmasını önermiştir.

Fil= min hasılatından elde edilen kazancın büyük bir kısmı, toplumda ruh ve akıl hastalı= klarında hizmet veren hayır kurumlarına bağışlanmıştır.

Fil= min ilk gösteriminde sinemaya yanına annesini de alarak gelen Greco’nun başından, izleyicilerin bazılarını ağlatan, bazılarını da güldüren bir olay geçmiştir. Hakiki yaşamda hala ayaktan tedavi görmekte olan annesi, filmde kendisini oynayan Mary’nin geçirdiği psikoz sahnesinde oğluna yanaşarak, gayet samimi ve ciddi olarak, “Bu kad= 5;n ilaçlarını almalı, yoksa iyileşemeyecek” demesi sansasyon yaratmıştır!

Fil= mde, şizofreni profesyonellerce bilinen şekilde sergilenmiştir. Bununla beraber, filmin başarısı yalnız hastalığın realitede izlendiği gibi gösterimi değildir. Film, Mary’den daha &ccedi= l;ok, zor bir durum geçiren baba-oğula odaklanmıştır. İş verenin, konuyu algılama uğraşısı göstermemesi ve John’u işten çıkarması, komşuların yardım önereceklerine üstelik zararları dokunması = ve okul çevresinin olaya uzak-soğuk kalması günümüzde maalesef devam etmektedir.

Joh= n’un olumsuz duygularını yelkenli yapımına, Chris’in de yıkıcı duygularını yama ile giysi düzenlem= esine yönlendirmeleri süblimasyon denilen yapıcı koruma mekanizmalarına örnektir ve bu filmde çok güzel olarak sergilenmektedir.

Fil= m, “mutlu son” ile de bitmemekte, yalnızca ailenin ender mutlu anlarından birini sergilemektedir. Marino ailesini zor zamanlar beklem= ektedir ama şimdi, birbirlerine olan sevgileri, saygıları ve güvenleriyle sorunları azaltmaya motive olmuşlardır.

E&#= 287;lence, eğitim ve esenleme-terapi (Üç E= ) de, başarı ile gösterilebilecek bir film olarak tarihe geçmektedir.

Dr. Fuat Ulus =