Psikiyatri ve Sinema

DEVRIM ARABALARI - 2008

Film Detayları ve Görüntüleri için tıklayın= .

FILMIN AKIMI=

Yazar, önce herkesin bu sene 85 yılını dolduran Cumhuriyet Bayramını kutlamaktadır.<= o:p>

Yazar, ikinci olarak ta, Türkiye Cumhuriyetinin bin dokuz yüz altmış senesi askeri devrim sonrasının coklarınca bilinmeyen ve bilenlerince de unutulan olumlu ve yapıcı bir sayfasının böyle güzel bir şekilde beyaz perdeye aktarılmasından dolay&#= 305; yapımcıları, yönetmenleri, oyuncuları, senaristler= i, müzik ve fotoğrafı direktörlerini, tümüyle herkesi tebrik etmektedir.

Filmin basında, emekli mühendis Necip Bey [Haluk Bilginer], davet edildiği bir parka yaya olarak girerken izlenmektedir. Mihmandar oraları gezdirirken, Necip Bey'in gözleri bir şeye takılır ve mihmandarın devamlı sorularına rağ= men gözlerini ayıramaz... yüz ifadesi acı-sevinç-gurur-heyecan karışımını verirken, sahne gerilere gider...

Ortamımız 27 Mayıs, 1960 sonrasını sergilemektedir. Yıl 1961 Haziranıdır ve Milli Birlik Komitesi Başkanı Cemal Gürsel Pasa, Turkiyenin yalnız bir tarım ülkesi olduğunu ve endüstride gelişemeyeceğini sirkule eden çevrelere kızarak, tamamen Türk mali bir otomobil yapımı için görevlileri uyarır.

Görevliler bu atilimi üç ayrı yönden olanaksız bulurlar. Birinci grup, isin sonunun getirilememesi halinde, "dünyaya rezil olunacağı" fikrini yürütenlerdir. İkinci grup, memleketin o kadar şeye gereksinimi varken, zaten geniş olmayan devlet bütçesinin böyle bir proje ile ziyan edilmemesini savunmaktadır. Üçüncü grup ise, basta Birleş= ;ik Devletler olmak üzere endustriel memleketlerin pazarını kaybetmekle kazançlarının da tehlikeye düşmesind= en endişe etmektedir.

Bütün bu gruplara rağmen, birkaç arkadaşının da motivasyonunu izleyen Devlet Demiryolları Üst Düzey görevlisi mühendis Gündüz Bey [Taner Birsel]= bu projeyi üstlenir. Hemen en yakin mühendis arkadaşları Uğur [Halit Ergenc] ve Hayati [Ali Dusenkalkar] olmak üzere diğerlerine haber salar. Bazısı heyecanla, bazısı şüphe ile ve bazısı da cesaretle kabul ederek hepsi projenin yasama geçirileceği Eskişehir’de buluş= ur ve seçilmiş olan hangar'da hazırlıklara girişirler. Projenin yasama geçirilmesi dört ay içinde olacak ve tamamen Türk mali olan bu araba 29 E= kim merasimlerine yetiştirilecektir.

Bundan sonrası mühendislerin her aşamada karsıları= na çıkan zorlukları yenme uğraşılarını sergileyecektir. Bir yönden teknik olarak ham maddeden gerekli parçaları üretmekte yaşanan düş kırıklıkları,= bir yönden, arabanın yapılısına en fazla karsı çıkan Milli Birlik Komitesi koordinatörlerinden Sami [Uğur Polat] Beyin devamlı kösteklemeleri, obur yandan ailelerinden uzak kalmaları, bir araya geldiklerinde de uyumaktan başka bir şey düşünmemeleri sinemaseverleri gizemli bir şekilde etki altına almaya basla= r.
Bu arada Gürsel Pasa islerin ne düzeyde olduğunu görmek için ziyarete gelir ve çalışacağından emin olunmayan motor çalışır. Pasa cok mutlu olur, etrafında bu ise karsı olanlar ise daha bir sararır, bozulur= lar.

Mühendis Necip [Genç halini Onur Onsal oynamaktadır], devamlı olarak olumsuz fikirler vermekte olan tecrübeli mühendislerden birine ni= ye bu kadar kötümser olduğunu sorar. Yaslı mühendis acı acı güler, "Bak" der, "Atatürk’ün emriyle kurulan uçak fabrikamız İkinci Dünya Savasında bize hiç verilmediği için 115 tane kesif uçağı üretmişti. Hollandalılar 1955 yılında bizim Türk atölyelerine kesif uçağı ısmarlamışlardı. Maalesef devrin hükümeti fabrikayı evirdi-cevirdi bozarak traktör fabrikası yaptı..." diye devam eder. "Ben" der, "yapıp-yapamayacağımızdan korkmuyorum... Yaptıktan sonra ama bu, ama su sebepten kapatılmasından korkuyorum..." benzeri ifadesiyle de endişesini noktalar...<= /o:p>

Nihayet gün gelir, çatar ve iki otomobil törene goturulmek üz= ere trene bindirilmeye yöneltilir. Tren İdaresi otomobillerin benzini= ni ancak Gürsel Paşayı gideceği yere goturecek kadar olmasını hatırlatır; bir kıvılcımın getireceği kazadan korkulmaktadır. Otomobillerin benzinleri alınır ama siyah renkte olanın benzin göstergesi yanlış olduğundan benzin farkında olunmadan haddinden f= azla çekilir.

Törende aksi gibi Pasa siyah renkliye binmeyi ister ve araba birka&cce= dil; metre gittikten sonra durur. Pasa ne olduğunu sorduğunda, benzinin bittiği bilgisini alınca, "Garp kafasıyla otomobil ürettik, Sark kafasıyla benzin koymayı unuttuk" diye bir yorumda bulunur. Gri renkli arabaya bindiğinde ise hersek yolunda gitmesine rağmen, gazeteciler, ilk arabada olanı gazeteye geçirmişler ve "Devrim yolda kaldı" puntolarını atmışlardır bile...<= /p>

Film basında kaldığı yere döner, yasli Necibi oynayan H= aluk Bilginer'in dikkatini çekeni sinemaseverler nihayet görür: Devrim Arabası!

Yaslı mühendis müsaade ile direksiyona geçer ve 45 yıldan f= azla bir zaman önce olduğu gibi otomobili sürerken yavaş yavaş gözden kaybolur.

Kredi olarak gösterilen bilgiye gore 4 Devrim arabası ve 10 Devrim moto= ru üretilmiş, 3 otomobil hurdaya ayrılmış ve Yaslı Necibin bindiği tek otonun ise bu gün hala çalışır durumda bulunduğu kanıtlanmıştır.

"Çılgın Türkler" başka bir "olamaz" a, "olur" imzalarını atmışlardır.

FILMIN EGLENTI AKIMI

Belgesel olan filmler herkese hitap etmeyebilir. Hakikatin anlatımı bazılarınca ilginç te bulunmayabilir. Bununla beraber bu belgesel biçiminde verilmiş materyal, gerilim biçem= inde derlenmiş olduğundan, sinemaseverleri bir an bile boş bırakmamakta, hendese terimlerine geçmeden, halkın anlayacağı dilden mühendislerin kaygılarını, öfkelerini, üzüntülerini ve şüphelerini izleyicilere nakletmektedir. Ortada bir aksiyon bulunmamasına rağ= men sinemaseverler, "acaba 5 dakika sonra ne olacak?" diye filmin son= una kadar beklenti içinde bırakılmaktadırlar.

Philip Glass stilindeki piyano nüansları da bu heyecan ile bekleyişi arttırmakta cok etkili bulunmaktadı= r.

FILMIN EGITIMDE KULLANIMI=

Yazar, filmin alt yazılarının birkaç universal dil ile sergilenip uluslararası pazarlanmasını umutlamaktad= 5;r. Şimdiye kadar mesleksel ve kurumsal psikiyatri/psikoloji alanları= nda kullanılagelen bütün filmlerden ustun bulunmuştur. Gündüz Bey'in liderlikteki tutum ve davranışları, = bu konularda eğitim görenler için bulunmaz bir örnek olmaktadır. Arkadaşlarını duygu ve inançlardan u= zak tutarak düşünce katında fonksiyona yöneltmesiyle üretimi esas tutması ve zor şartlar altında gösterdiği uğrasılar iyi bir önderlik için mükemmel örnekler oluşturmaktadır. Sahsa değil önündeki duruma odaklanması, hataya değil problem çözümüne yönelmesi ve zaman zaman kendisinin de stresi atacak mahal bulamaması enfes bir şekilde yönetilmiştir.

FİLMİN ESENLEMEDE-TERAPİDE KULLANIMI

Hastalarımız bazen deneyim geçirmeden ve birikim kanıtından uzak on yargı ile iyilesimlerine yarayacak atılımlardan kaçınmaktadırlar. Bu filmde "olmayacak" diye bakılan ama uğrası ile "olan" durumu izlediklerind= e motivasyonları olumlu yönde değişebilir. Onları devamlı desteklememizde = ve atılımlarına yardımcı olmamızda bu filmin beraberce izlenimi cok faydalı olacaktır.

Dr. Fuat Ulus