Psikiyatri ve Sinema

Psikiyatri ve Si= nema

EASY VIRTUE

Film Detayları ve Görüntül= eri için tıklayın.

FİLMİN AKIŞI

Kültür, din, milliye= t, etnisite, ırk ve gelenek gibi demografik ayrılığı gösteren bireylerden oluşan evlilikl= erde çiftlerin geçirdiği zorluklar hakkında çok f= ilm çekilmiştir. Bunlardan çoğu komedi, bazılar= 05; dram, diğerleri de aksiyon temalarını işlemişlerdi= r. Ekserisinde bu farklılık öncelikle abartılmış, mesela Kore-Çin, Çin-Japonya, Japonya-Filipinler gibi birbiri= ne yakın ama değişik kültürlere sahip özgeçmişli bireyler yerine, Kore-İskoçya, Çin-Amerika, Japon-Alman, vs. gibi aralarında çok değişiklik gösteren yetişim geçirmiş çiftlerin yaşamı hikaye edilere= k bu geniş çaptaki farkın genelde komedi janrına hizmet et= mesi sergilenmiştir.

Lit= eratürde, İngiliz ve Amerikan özgeçmişli bireylerden oluşmuş evliliklerin ise, pek işlendiği kayıtlara geçmemiştir. İngilizlerin Amerikalila= rı, Amerikaliların ise İngilizleri birçok filmde değişik düzeylerde karşılıklı iğnelemelerine, karikatürizeye kaçmalarına ve alay konusu yapmalarına rağmen, İngiliz Bey - Amerikalı Hanım veya Amerikalı Bey - İngiliz Hanım evlilik hikayelerinin senaryolanması epey ender bırakılmıştır. Olanlar da çok zaman ya ağır bir dram akışına veya “savaş filmi” sahneleri arasına sıkışıp-kalmıştır.

Bu = film, işte bu yüzden, ender bir konuyu hikaye etmesinden dolayı önem taşımasının yanın= da, aşk, evlilik, fedakarlık, saygı ve güven düzeyleri= nde de değişik mesajlar vererek aslında bir “aile filmi= 221; havasında esmektedir.

Fil= min konusu, Birinci Dünya Harbinden sonraki “ca= re free - dikkatsiz” denilen süre&ccedi= l;te, öncelikle Avrupa’nın, sonra da Amerika’nın geçirdiği harp sefaletinin savuşturulması yönünde çılgınca eğlenilen devirde geçer. Bir yanda Çarliston, içki ve eğlence, &oum= l;te yanda da harpte kaybedilenlerin etkilediği matem, ümitsizlik ve yokluk...

Larita (Jessica Biel), söz&u= uml;nü sakınmayan, araba ve motosiklet yarışları gibi geleneks= el olarak erkek hegamonyası altındaki sp= or dallarında iddialı, zaman zaman yarış kazanarak ödül alan, geçimini bu yoldan sağlayan, olduğu gibi görünen ve biraz da deli fiş= ek denecek derecede cesur, Detroit’te yaşayan bir hanımdı= r. Tabii, bir sürü hayranı vardır ama o gönlünü, bir yarış sonrasında tesadüfen gördüğü John Whittaker (Ben= Barnes) a kaptırmıştır. John, İngiltere’deki asil bir ailenin yegane erkek çocuğudur. Gezi ve izlemler üzerine geldiği Amerikada Larita ile tanıştıktan sonra ona aşık olmuş ve iki genç te ailelerine danışmadan evlenmişlerdir. Larita’= ;nın John’dan önceki kocası kanserden hastalanmış ve geçirdiği uzun ve üzücü, &#= 305;zdırap verici aylardan sonra vefat etmiştir.

Gen= ç çift durumlarını John’un ailesiyle paylaşmak için ve belki de bir haftadan fazla kalmamak üzere, Whittaker Ailesini İngiltere’deki şatolarında ziyaret ederler.

Bu = arada John’un annesi Bayan Whitteker (Kristin Scott Thomas) oğlunun mektupla bildirdiği evlilik haberine hiç te mutlu olmamıştır. Daha tanı= 51;ma merasiminin ilk anlarında bile gayet soğuk tavırları, <= span class=3DSpellE>Larita’yı küçükleyici davranışları ile fikri ne ise zikrinin de o olduğunu sergiler. Mamafih, bu tipik bir gelin-kaynana sürtüşmesi değildir. Harp, Whittaker varlığını da alıp-götürmüşt&uu= ml;r ve kötü durumlarını Bayan Whittake= r’den başkası bilmemektedir. Tanıdıklarından Lord Torrens az bir paraya şatoyu almayı ve borçların bu şekilde ödenmesini yeğlemiştir. Anne, oğlunun, eski sevgilisi ve aynı zamanda Lord Tor= rens’in de kızı olan Sarah ile evlenerek varlıklarını kurtarmasını beklerken John’un = Larita ile olan evliliği bu şekilde aileyi = tehdit eden bir etken oluşturmuştur.

Joh= n’un iki kız kardeşi Hilda (Kimberley Nixon) ve Marion (<= span class=3DSpellE>Katherina Parkinson) da annelerinden aşağ&#= 305; kalmayacak derecede duygularını ifade etmekte bir an bile düşünmezler. Her iki genç hanım da şatodan dışarı çıkmamış, yaşamda olgunlaşmamış, kapris sahibi gençler olduklarınd= an şimdiye kadar da tanıştıkları erkekleri kaçırmışlardır.

Larita’nın gelişinden yegane mutlu görünen John’un babası Bay Whitta= ker (Colin Firth) olmuştur. Sonradan öğrendiğimize göre, yüzbaşı olarak katıldığı Büyük Harp’te, bütün taburu düşman ile olan bir çatışmada telef olmuş, kendi deyimiyle, “eve bir askerini bile sağ-salim getirememiştir.” Harpten sonra İngiltere’ye dönmemiş, Avrupa’da şurada-bur= ada sefil bir halde yaşarken eşinin aracılığı ile getirilmiştir. Bununla beraber, evde olması, ailesine yakınlığı destekleyememiştir, Zamanının büyük bir kısmını kendi atölyesinde geçirmekte, eşinin herkesi kontrol altında tutmasına karşı olarak, yaşamını kinayeler içinde yürütmektedir. Larita’nın yaşam dolu, “deli-bozuk” maceracılığını beğenmesinin yanında, ilk defa olarak ailede eşine baş kaldıracak, isyan edecek birinin çıkıp-gelmesine de için i&cced= il;in sevinip, bıyık altından gülmektedir.<= /p>

Larita, her şeye rağmen, zaten az kalacaklarını da düşünerek, elinden geldiği kadar uyum sağlamaya çalışır. Evde ne giydiğine, ne dediğine, nasıl yemek yenmesi gerektiğine, neyin ne zaman söylenmesi gereksinimine dikkat edeyim derken daha komik sahneler sergilenir!

Bu = arada, John, ailesinin yanında iken yavaş yavaş= ; değişmeye başlamış, “aile” yi, eşinden daha çok önceliğe taşımaya yönelmiştir. Annesinin ve kız kardeşlerinin zaman zaman küçük düşür&uum= l;cü söyleşilerine önce karşı çıkan gen&cce= dil; adam gittikçe Larita’dan uzaklaşmaya başlamış, bir haftadan fazla kalmama planını da değiştirerek, adeta şatoya yerleşmiştir. Larita hala kocası= na aşık olarak onun da kendisini aynı dere= cede sevdiğini düşüncesiyle sabırlı bir şekil= de günlerini geçirmeye çalışmaktadır. <= /o:p>

Bu = arada, Bayan Whittaker, Larita= 217;yı devamlı olarak İngiliz geleneklerine uymaya zorlamakta ve onun başarı gösteremeyeceği alanları sunarak herkese karşı mahçup etme filozofisini gütmektedir. Mesela, geleneksel til= ki avına mutlaka katılmasını öngörür. Halbuki, Larita hem ata bi= nmeden kaçınmakta ve hem de hayvanları koruma cemiyeti üyesi olarak böyle oyunların karşısında bulunmaktadı= ;r. Bununla beraber, bir sürpriz yapar ve bütün kafile tilki avına sökün ettiğinde ve Bayan Whi= ttaker, Larita’nın katılamayacağını muzaffer bir eda ile beklerken, Larita motorsiklet ü= zerinde çıka-gelir ve dört-nal koşan atların arasına karışarak Bayan Whittaker’i mat= eder!

= 04;şlerin yürümeyeceğini anlayan Bayan Whittaker<= /span> nihayet oğluna varlıklarının durumunu açar ve kendilerine yardımcı olmasını ister. John birden &ccedi= l;ok şaşırmıştır. Şimdiye kadar çalışmayı bile aklından geçirmemiş o= lan genç adam ne yapacağını bilememektedir. Bayan Whittaker orada da durmaz. Ameri= kadaki bir akrabalarına, Larita’nın geçmişi hakkında bilgi toplamasını ister. Düşüncesi, bir kirli tarafını bularak onu oğl= una karşı mahcup bırakma, oğlunun da kızarak eşini boşamasıdır.

Dan= slı-sazlı-sözlü büyük bir baloda beklediği haber gelir. Larita, kocasını öldürmekten yargılanmış ama suçsuz bulunmuştur. Larita’nın<= /span> kocası kanserden dolayı çok acı çekmeye başlamış, narkotik ilaçlar bile aylarca çektiği sıkıntıyı geçiştirememiştir. Bunun üzerine eşine, kendisini öldürmesi için yalvarmaya başlamış, ön= ce buna karşı çıkan genç kadın, haftalarca s= onra kocasını çok sevmesi ve ızdı= ;raptan kurtulması için bu arzuya baş eğmiştir.

Hab= er balo’da bir bomba gibi patlar. Bunu daha önceden bilmediğin= den dolayı John büyük bir tepki gösterir. Herkes Larita’ya bir katil olarak bakmaya başlar.= En sonunda, Larita orkestraya yönelerek bir t= ango çalmalarını rica eder. Tango da başlayınca kocasının önüne gider ve herş= eye rağmen kendisiyle dans etmesini ister. John, genç kadın= 05; ortada bırakarak çeker-gider, balkona çıkar. <= /o:p>

Bay= an Whittaker’in mutlu bakışları altında Larita’ya dans salonunu terk etmekten başka çare kalmamış gibi gözükürken, Bay Whittaker imdada yetişir ve genç kadını pistin ortasına götürür. Ayrı şekillerde trav= matize olmuş olan bu ikili birbirlerine sarılarak güzel bir tango sergilerler. Bittiğinde, Bayan Whittaker y= apay bir alkış ile Arjantin kerhanelerinde meşhur edilen tangoyu izleme fırsatı bulduklarını belirterek hem Larita’ya ve hem de eşine hakarete bile girişir.

Art= ık Larita için İngiltere faslı kapanm&#= 305;ştır, Ayrılmak üzere bavullarını toplar ve kapıdan çıkarken John tarafından durdurulur, Kocası ona kendi= sini sevdiğini ve eşi olarak evi terk etmemesi gerektiğini vurgul= ar. Genç kadın kocasına acıyan gözlerle bakar; “sen” der, “sevginin ne olduğunu bilmemektesin... sevgi öyle bir duygudur ki, sevdiğin insan çektiği acıları durdurmada sana haftalarca kendisini öldürmen için yalvardıktan sonra onun yaşamını sonlandırabilmedir...” Ondan sonra da so= rar, “John” der, “beni böyle, bu kadar, bu derece sevebil= ir misin?”

Koc= asının tutulan dili ve avanak bakışları karşısında otosuna biner. Bu arada birden, otonun yolcu kapısı açılır ve içeriye Bay Whittake= r girer! İkisi de birbirlerine bir an bakarlar ve L= arita arabayı sürmeye başlayarak şatodan uzaklaşırl= ar.

Bu = beraberliğin, Bay Whittaker ile yeni başlayan bir aş= ;k macerasına mı götürdüğü, yalnız arkadaşlıkta kalacak bir dayanışma başlangıcı mı olduğu veya sadece onu istediği= bir yerde indireceğine mi işaret etmesi artık izleyicilerin takdirine bırakılmıştır.

F&#= 304;LMİN TERAPİDE KULLANILIŞI

Bu = filmi izleyenler, hikayenin sonlanmasında iki karşıt görüşü savunacaklardır:

Larita’yı suçlu bulan, eleştiren, her şeye rağmen eşinin ailesine sabır ve saygı duyarak yaşamına devam etmesi gerektiğini savunanlar ve

Larita’yı haklı bulan, tebrik eden ve eşiyle olan mutluluğuna kocasının ailesince gölge düşürüldüğünde eşi tarafından arzusu paralelinde sevilmediğini gördüğünden, bu b= irliğe son vermesi gerektiğine katılanlar...

Bu tartışma kutuplanması, hastalarımızda problemlerin= de etkili olmasına rağmen pek aramadığımız, bakmadığımız ve gözden geçirmediğimiz = bir konuyu düzeye çıkarmaktadır:

Sev= me & sevilme...

&Ou= ml;yle ya, hastalarımızın halüsinasyonlar&= #305;nı, delüzyonlarını, uyku bozukluklarını, depresyonlarını, öfkelerini, kaygılarını, bilişsel kapasitelerini, anımsama fonksiyonlarını gözden geçiririz de, bütün bunlara sebep olabilecek ve etki gösterebilecek sevme & sevilme işlevlerini pek hesaba katmayız!

Sev= me & sevilme fenomeni...

Bu = fenomeni 3 soruya vereceğimiz cevaplar aç&= #305;klayacaktır:

Sev= gi nedir?

Beğenti nedir?

A&#= 351;k nedir?

Transaksiyonel Analiz bize bu cevapları vermemizde yardımcı olur:

Sev= gi, “ebeveyn” düzeyinde kendimize ve başkalarına karşı duyulan yapıcı bir duygudur, öğretir, eğitir, herkesi olduğu gibi kabul eder, korur, ilgi karşılık gözetmeden ve beklenmeden gösterilir, affeder, olumlu ve yaratıcıdır... İyi bir annenin çocuğuna, iyi bir eğitmenin öğrencisine, iyi bir= antrenörün sporcusuna, iyi bir aile ferdinin= bir diğerine olan duyguları örnek olarak alınabilir...=

Beğenti, “yetişkin” düzeyinde, bir sebebe bağl&#= 305; olarak gelişen ve devam eden duygudur. Burada sevilen, yetenekleri yönünden takdir edilir, aranır, bağlantı kurulur, = bu sebep devam ettikçe beğenti de devam eder. Çalışkan bir memur, efendi bir satıcı, yar= dımsever bir arkadaş, tatlı dilli bir komşu örnek olarak gösterilebilir...

A&#= 351;k, “çocuk-ergen” düzeyinde, bir kişinin diğe= rine olan ve çok zaman mantık çerçevesinden uzak kalan şiddetli duygusudur. Olumlu yönde izlenildiğinde büt&uu= ml;n problemlerin hakkından gelecek potansiyele sahip olmasının yanında, olumsuz boyutlarda kıskançlığa, kontrole, ve şiddete kayarak yıkıcı= ; da olabilen bir akımdır.

Bun= ların hepsi iki kişi arasında birlikte yaşanabileceği gibi - = ki, idealdir, en güzelidir -, ayrı da bulunabilir. Bu değiş= ik düzey ilgilerindeki değişik beklentiler, eşler arasında anlaşmazlığa yol açabilir. Biri sevgiyi, öteki de beğentiyi “aşk= 221; olarak algıladıklarında anlaşmazlıklara, dü&#= 351; kırıklıklarına ve uzaklaşmalara dönüşebilen durumlar ortaya çıkabilir. Hikayemizde olduğu gibi, her şeyin aşkla başladığı bir ilişki de, sevgi ve beğenti yoksunluğunda bitebilir.

Fil= min duygu analizinde, Larita da, John da, kendi “çocuk-ergen” kuadranların= 5;n ürettiği aşk ile birbirlerine bağlanmış görünmektedirler. Cinsel ilişkilerinden tutun da, sevdikleri= birşeyi hemen yapma dürtülerine kadar ötekisiz edemeyen bir çift sergilemişlerdir. Gelin-görün ki, İngiltereyi, John’un ailesini ziyaretlerinde, Larita’n&= #305;n “çocuk-ergen” i aynı kalırken, John’un “çocuk-ergen”i ailesinin baskısı ve kontrol&uu= ml; ile değişmeye başlamış, dolayısı ile de aşkının sonu gelmiştir. Larita da, filmin bitiminde aynı şekilde duygulanmış, kocasına olan aşkı, ona acıma düzeyine yer değiştirmiştir. İşte burada, İngiliz-Amerikan gelenek-görenek farkları, bu beraberliğin sona ermesinde etk= en olmuştur.

Tab= ii, İngiliz ve Amerikan kültür farkını gözden geçirdiğimizde, bir tek çevirimden bahsetmemekteyiz. Her= iki memleketin çeşitli etnik ve ekonomik sınıf düzeylerinde, değişik gelenek-görenek farkları bulunmaktadır. Yalnız, şurası var ki, Amerikan toplumu üyeleri, kişisel karar verme, bireysel seçim hürriyeti konularında bilinen gelenek-görenek tanımlarının önünde gelmektedirler. Öncelik evvela bireysel, sonra eşler, sonra çocuklar - 18 yaşına kadar - daha sonra = da anne-baba, akrabalar ve topluma tanımaktadır. Larita bunun güzel bir örneğini sergilemektedir. Genelde gelenek-görenekleri uğruna hakiki duygularını saklamakla meşhur İngiliz toplumu, özelde de bünyelerinde “asil” sınıf farkını temsil eden John’= ;un ailesi de yine bir karşıt örnek olarak canlandırılmaktadır.

Fil= min belki de en enteresan akımlarından biri, John’un ailesinin = Larita’yı bir “= golddigger” yani, John’a parası-varlığı yüzünden asılmış olduğu bilincidir. Halbuki,= John’un aksine, Larita zor bir çocukluk-ergenlik-evlilik geçirmiş, düşmüş-kalkmış, geçimini hem de erkekl= erin hegamonyasında olan yarışlardan kazanarak, kimseye muhtaç olmadan ayakta kalabilmiştir. Yaşamlarında ekmek parası için hiç çalışmamış, lüks olarak zengin doğup-zengin ölmeye alışmış “asil”= ; sınıfı temsil eden bu ailenin Larita’nın samimiyetine inanmaması da esefle karşılanacak bir durumdur.=

Ail= e arranjmanları ile derlenen evliliklerin hala sürdüğü zamanımızda bireysel ve toplumsal düşüncelerin ılımanlaştırılamadığı boyutlarda böyle iyi başlayan aşkların üzüntüyle sonlanması beklenmektedir.

E&#= 287;er eşler, aşklarının yanında, birbirlerine karşı beğenti ve sevgi de besliy= orlar ise, aşklarının sonu gelse bile bu iki “köprü” onların yine de mutlu bir şekilde yaşamalarına yol açabilecektir.

Fil= min yönetimi oldukça güzel olup, sonuna kadar sıkmadan seyrettirebilmektedir. Nostalji bakımından 1920 ve 1930’ların melodileri, bilhassa yaşlı sinemaseverlerin hoşuna gidecektir.

Sen= aryoya güzel kültürel espriler de serpiştirilmiştir:=

---= ---------------

Joh= n: Ne zaman tartışsak daima sesini yükseltiyorsun... Alçak sesle konuşamaz mısın?

Larita: Ben Amerikalıyım, istediğim şekilde konuşurum!

---= ---------------

Marion: Canım tebessüm etmeyi hiç te istemiyor...

Bay= Whittaker: İngiliz değil misin? Gülümser gibi yap! =

Dr. Fuat Ulus&nb= sp;