Psikiyatri ve Sinema

LIONS FOR LAMBS - 2007

Film Detayl= arı ve Görüntüleri için tıklayın.

FİLMİN AKIŞI

<= span style=3D'font-size:10.0pt'>Geçen sene, 22 Kasımda vizyona girdiği bildirilen bu film, gerek eleştirmenlerce ve gerek ise toplumca üzerinde fazla durulmamış olan yapımlardan biridir. Amerikanın bazı yörelerinde “para yapamayacağı için” gösterilmediği bile kayıtlanmıştır.

Bununla beraber, yaza= rın gözden geçiriminde, sinema severleri değişik boyutlarda etkileme potansiyeli bakımından son senelerde bilhassa Hollywood’dan çıkan yapımlar paralelinde, ender olarak izlenebilecek, anlamlı bir eğlenti - eğitim - esenleme (iyileşimde 3 E’ler) medyumu olarak değerlendirilebilir.= Bunda şüphesiz ki, filmin yönetmenliğini üzerine almakla beraber ayrıca filmdeki önemli karakterlerden birini de canlandıran Robert Redford’un büyük rolü bulunmaktadır. Robert R= edford, kırk seneden fazladır Hollywood dedi-kodular= ından uzak kalması, Sundance bağıms= 05;z film yapımcılığını Hollywood hegamonyasına karşı desteklemesi, mazbut bir aile ve arkadaş çevres= iyle eski toplum kıymetlerine olan sevgi ve saygısını devam ettirmekte, bu yeteneklerini de az ama öz yönettiği ve/veya oynadığı filmlerde sergilemektedir.

H= ikaye, birbirine bağlı ama ayrı bir şekilde gelişen 3 ilişki ve iletişim ile ilgili bulunmaktadır. Film, hakiki yaşamda geçmekte olan bir-bir buçuk saatlik bir devrede oluşmakta ama zaman zaman “flashback,&#= 8221; geriye gitme ile de, sinema severlere, anlayamadıkları tarafları açı= ;klayarak olayların tümünü sunmaktadır.

Ernest Rodriguez (Michael Pena) ve Arian Fi= nch (Derek Luke), Siyas= al Bilgiler yüksek eğitimleri esnasında hocaları Profes&ou= ml;r Stephen Malley (Rob= ert Redford) tarafından etkilenerek, yaşamlarında, “kötüye giden dünyayı düzeltmede kendilerinin de bir tuzu bulunması” kararı = ile, Afganistandaki askeri hareketlere katılmak için silahlı kuvvetlere yazılmışlardır. Bu kararları, hocalarınca hem takdir görmüş ve hem de kaygıya sebep olmuştur. Profesör Malley, “bir şey yapmanın,” “hiç bir şey yapmamaktan” daha iyi olduğunu, moderatörlüğün&= uuml; yaptığı söyleşi ve tartışma grupları= ;nda belirtmiştir. Bir yerde bu iki sevdiği öğrencisinin ken= di eğitiminden etkilenerek verdikleri karar ile duygulanmakta ama bir yer= de de geleceklerinde çok şey vaat eden öğrencilerini savaşta kaybetmekten korkmaktadır. Bu iki gencin hikayesi, filmde, bir tabur askeri, karlı ve fırtınalı bir yamaca indirmek üzere hareket eden hava kuvvetleri helikopterinde başlam= akta ve yukarda yazarca bildirilen diğer iki ilişki - iletişim sahnelerine devamlı gelip-gitme ile bağlanmaktadır.

İkinci söyleşi, Cumhuriyetçi Parti Senatörlerinden Jasper İrving (Tom Cruise) ve yılla= rın deneyim ve birikimli gazetecisi Janine Roth (Meryl Ştreep) arasında senatörün odasında geçmektedir.

= Janine, uzun seneler liberal ve hoş görücü felsefeye gönül vererek, tutuculuktan uzak, medyanın en önemli araçlarından biri olan gazetecilik= te daima hakikatı öğrenmeyi ve topl= umun bundan haberdar edilmesini kendine mihenk taşı edinmiştir. Mesleğinin son senelerini geçirdiğini düşündüğü zamanımızda, medyanın artık hakikat ile uğraşmadığını, otorite= lerce kendilerine bildirilenleri sorgusuz - sualsiz kabul edip işin sansasyon tarafı ile satımdan ve para kazanm= aktan başka bir şey düşünmeme derecesine inmesinin, gazeteciliğin eski etik kurallarına ayrı düştüğünü üzülerek izlemekte ve çalışmasını bu ahlak kuralsızlığ&= #305;nda bir yerlere sığdıramamaktadır.

= Janine, geçmişte senatörlüğ= e aday iken Jasper İrving= 217;i çok desteklemiştir. Onun, “tutucu parti kanatlarına” karşı “ılımlı”= bir Cumhuriyetçi olması ve partisinden daha çok, memleketin çıkarlarına hizmet etme akımındaki çalışmaları ile, kendisi Demokrat olmasına rağmen, seçimler esnasında gazetesi= nde devamlı takdir ve destek vermiş; bu şekilde seçilmesi= nde de büyük rol sahibi olmuştur. Buna rağmen, İrving, senatör olunca hakiki rengini göstermiş ve partinin “tutucu kanadına” geçerek başkanlık seçimlerine katılma hülyalarına bile girişmiştir. Bu şekilde Janine, büyük bir düş kır= 05;klığına uğramış, senatör ile de ilişkisine de ara vermiştir.

Filmde yeni iliş= kileri, Janine’in, Senatör &#= 304;rving tarafından ofisine davet edilmesiyle başlar. Yıllardır konuşmadığı senatörün, kendisini “çok önemli bir haberi Amerikan toplumuna duyurması” konusundaki davetine şüphe ile bakmaktadır.

Senatör İrving, Janine’= i, sanki hiç birşey olmamış = gibi gayet dostane ve sıcak bir hava ile karşılar, neşelidir= ve heyecanlıdır. İkram ve sohbetten sonra davetinin sebebini açıklar. Toplumun, Irak savaşı dolayısı ile karamsarlığa büründüğünü ve bunu çözmede yeni bir karar alındığını, şimdiye kadar Afganistanda Taliban ile yapılan haber alma birlikleri tarafından bu bölgede düşman bulunmadığı bildirilmiştir.=

Helikopter yara almas= ına rağmen bölgeden yavaş yavaş= uzaklaşmayı başarmıştır. Bu arada aşağıya ateş etmekte olan Ernest helikopterin aniden yön değiştirmesiyle dengesini kaybeder ve on metrelik bir mesafeden buz-kar yığını üzerine düşer. Bunu gören Arian, kardeşi kadar sevdiği arkadaşını bırakmak istemez ve o da, arkasından aşağıya atlar, helikopter yavaş ya= vaş uzaklaşarak diğerlerini selamete taşır.

İki arkadaş, şimdi yarı yaralı-yarı sakat beraberce kar ve soğuk altında yaklaşan Taliban muhariplerini beklemekte ve ellerine sağ geçmemeyi yeğlemektedirler.

Diğer tarafta, <= span class=3DSpellE>Janine ile konuşurken, gelen bir haberci askeri atılımın başarıya ulaşmadığı mesajını Senatör İrving’e, Janine’in haberi olmadan verir. Senatör özür dileyerek ayrılır ve Janine&#= 8217;e yazıyı gazetede görmek istediğini bildirir. Janine gazeteye döndüğünde patronu hemen haberin ne olduğunu sorar ve Janine’d= e söyleyince çok heyecanlanır, hemen yazmasını ist= er. Janine’in ise, içine bir kurt düşmüştür ve hikayenin hakikat mı yoksa politik bir oyun mu olduğuna dair daha bir karar veremediğini patronuna bildirir. Bunun üzerine patronu çok kızar ve o da, senatör gibi yazıyı hemen dizmesini iste= r.

Bu arada, Profesö= ;r Malley Todd’a vakti= nin geldiğini hatırlatır. Hoca-öğrenci, tam bir saat tartışmışlardır. Hoca, öğrencisine bütün realiteyi ve sağ duyuyu söyleşiye kattıklarını, bundan sonra artık kararın Todd tarafından verilmesi gerektiğini bildirir ve Todd’un ofis= ten ayrılması ile randevu verdiği diğer öğrencile= ri kabule geçer.

Ernest ve Arian’ı nasıl bir kader beklemektedir?

= Janine bahsi geçen haberi yazacak mıdı= ;r yoksa tecrübeli gazeteci işini mi bırakacaktır?

Senatör İrving’den bu başarısızl= 05;k karşısında ne beklenmektedir?

= Todd tekrar eski çalışma ve araştırmalarına başlama motivasyonu= bulmuş mudur?

Profesör Malley Todd ile konuş= ;tuktan sonra ne düşünmektedir?

FİLMİN EĞLENTİDE ELEŞTİRİMİ

Şüphesiz ki= , film ilk bakışta savaş karşıtı bir film olarak düşünülse de, derinliğine inildiğinde hi&cced= il; bir politik akım taşımadığı izlenecektir. Rob= ert Redford’un yönetiminden de zaten bu tarafsızlık beklenir. Sinema severler,= Irak savaşından bu yana sorduklarını Ja= nine’in ağzından işitmekte ve politikacıları örnekley= en Senatör İrving’in kişiliğinde konulara cevap bulunamaması ile “es geçildiğini” izlemektedirler. Film, = Anglo-Saksonların deyimiyle “serebral” yani düşündürücü olayları yansıtmaktadır. Transaksiyonel Analiz boyutunda “düşünce” tartışmaları, “duygu” ve “inanç” düzeylerinin üstüne çıkarak adeta bir satranç tahtası atmosferi yaratmaktadır. Sinemaya “hoşça bir vakit geçirmek için” gitmek isteyen sinema severlerin “sıkıcı” veya “kuru̶= 1; bulabilmelerine şaşırılmamalıdır. =

FİLMİN EĞİTİMDE ELEŞTİRİMİ

Film, ayrı ama birbiriyle bağlantılı olan 3 ilişki - iletişim üzerine oluştuğundan, bu iki fenomenin uygulanacağı her yerde eğitime hizmet edebilecek bir potansi= yeldedir. Gerek ilişki ve gerek ise iletişimin izlenmediği medyum (ort= am) hemen hemen bulunmadığından, eğiticiler için güzel bir referans olarak düşünülebilir.

Profesör Malley belki de bütün yüksek eğit= im fakültesi için mükemmel bir örnek sergilemektedir. Öğrencisi tarafından yapılan kinaye ve alaylara karşı reaksiyon göstermemekte, genç adamı devamlı sağ duyu kullanarak, verece= 87;i kararda duygularının veya inançlarının deği= l, “düşünce” katının rol oynamasın&#= 305; önermektedir. Vereceği karar “doğru” da olsa, “yanlış” da olsa, bunun “düşünce” alanı ürünü olmasını yeğlemektedir.

Senatör İrving’te “düşünce= 221; düzeyinde işlem ve işlev vermektedir ama Profesör Malley’den farkı, sa&#= 287; duyu yaklaşımını kendi çıkarına kullanmasıdır. Malley’in bütün saati, kaygılandığı öğrencisi= ni tekrar motive ederek meslekte basarıya ulaştırma uğraşısına karşı İrving, Janine’in geçmişteki inanç ve duygularını “şimdiye odaklanma” realitesiyle geçiştirme atılımını yansıtmaktadır.
Ernest ve Arian’ın sınıfta “debate” tartışması düzeniminde aske= re gideceklerini hocalarına ve arkadaşlarına bildirmeleri, aldıkları tepkiler ve verdikleri cevaplar her yüksek eğ= itim çevresinde gösterilerek tartışılabilecek potansi= yele sahiptir.

Doktor - hasta, antrenör - oyuncu, politikacı - seçme= n, ebeveyn - ergen, ve bilhassa iş sahasında patron - işç= ;i ilişki ve iletişim eğitiminde başarı ile kullanılabilecek bir film olduğu düşünülmekte= dir.

FİLMİN ESENLEMEDE (TERAPİ) ELEŞTİRİMİ

Filmin belki de terapide kullanılabilecek en önemli taraf= 05;, hastaların hastalıkları için, kendilerini anlayan veya anlayamayan aile ve akrabaları için, toplum için ve diğer alanlarda “bir şey yapmalarının,” “hiç bir şey yapmamalarından” daha iyi oldu= 87;u mesajını vermesidir.

Hastalar da, toplumun= ve medyanın bir parçası olduklarından, durumların&#= 305; değiştirme atılımında toplum ve medya kabullenmesi= ni göstererek harekette bulunmayabilirler. Şizofreni, bipolarite, travma sonras&= #305; stres hastalığı ve dikkat eksikliği hiperaktivite hastalıkları gibi durumların ilaç ve diğer tedav= iyle kontrol altına alınmasının ardından, adeta fırtına geçtikten sonraki yıkıntı-döküntüyü temizleme devri olan “rehabilitasyon” döneminde, hastalara, hastalıklar= 05;nın tetiklenmemesi için, gereken önlemleri almaları öneri= lir. Günümüzde toplum da, medya da, “kendine ne verilirse&#= 8221; kabul etmiş durumunda olabilirler. Bu şekilde, insanlar bir ş= ;ey hakkında şikayet etmeye alışmış ama bu akımı tersine çevirmek, iyiye-güzele-doğruya yöneltmekte “birşey yapmaktan” kaçınmaktadırlar.

Hastalara iletiş= im ve ilişkilerinde sağlıklı boyutların gösterimind= e ve alıştıkları süre-gelen beklentilerini yapıc&#= 305; ve olumlu düzeylerde değiştirebilmelerinde bu filmden alınacak bir çok sahnenin hastalar i= le tartışılması yardımcı olacaktır. <= o:p>

Dr. Fuat ULUS<= o:p>