Psikiyatri ve Sinema

PUBLIC ENEMIES - 2009 - İKİNCİ KISIM

Film Detayları ve Görüntül= eri için tıklayın

FİLMİN AKIŞI

Zamanının “Public Enemy= Number One” yani &#= 8220;Bir Numaralı Halk Düşmanı” olarak şöhret yapmış olan Amerikan Gangsteri John Dillinge= r’i beyaz perdede ve televizyonda bir çok aktör canlandırmıştır. Bunların arasında kronolojik olarak 1945 yapımı “Dilling= er” (Lawrence Tierney), 1960 yapımı ̶= 0;Dillinger” (Ralph <= span class=3DSpellE>Meeker), 1973 yapımı “Dillinger” (Warren Oates), 1991 yapımı “Dillinger” (Mark = Harmon) ve zamanımızdaki “Public Enemies” (Johnny Depp) sayılab= ilir.

&nbs= p; Yazarca en başarılı olanı da genç yaş denilebilecek= bir devrede kansere yenik düşen karakter oyuncusu Warren Oates’dir. Tabii Dil= linger aynı zamanda bir folk kahramanı olarak ta algılandığından asıl karakteri hakkında pek <= span class=3DSpellE>birşey bilmemekteyiz. Zamanımıza gelen “hovarda, centilmen, kadın ve çocukları koruyan, zor= unlu olmadıkça da başkalarının canına zevk için kıymayan” karakterlerde belirlenen bu soyguncuyu ve katili en güzel Warren Oates kuvvetli bir şekilde sergilemiştir. Tabii aynı filmde kanun adamı Melvin Purvis&#= 8217;i senelerin deneyimli oyuncusu ve geçen senelerde kaybettiğimiz B= en Johnson’da canlandırınca filmin kalitesi epey yükselmiştir.

&nbs= p; “Public Enemies” de = ise, bütün filmlerinde başkalarının altından kalkamayacakları rolleri rahatlıkla oynayan = Johnny Depp neden ise burada “donuk” kalmaktadır. Buna karşılık kanun adamı Melvin Purvis ile karşımıza çıkan Christian Bale, yazarca daha fazla karakter ağırlığını koymaktadır.

Film, 1933 yılında, Dillinger’in bir FBI görevlisince İndiana Eyaleti Ağ&= #305;r Ceza Hapishanesine getirilmesiyle başlar. Bu arada dokuma tezgahlarında çalıştırı= ;lan mahkumlar gelen pamuk paketlerinin arasına sı= ;ukıştırılmış silahlari gardiyanlara göstermeden dağıtmaktadırlar. Biraz sonra Dillinger= ’i getiren kanun adamının da aslında onun arkadaşları= ndan biri olduğunu ve numara ile dışardaki gardiyanların hakkından gelirken içerdeki mahkumların da sistematik olarak kaçma planını uygulamaya giriştikleri görülür. Sonunda grubun büyük bir çoğunluğu kanlı bir şekilde sergilenen kaç= ;ma işlevinde başarılı olarak kendilerini bekleyen arabaya atlayarak geçer-giderler.

Bu kaçış, Federal Hukumet yetkililerinin, FBI Başkanı Hoover’i (Billy Crudup) sigaya çekmelerine ve kendisini ağır olarak eleştirmelerine sebep olur. Komiteye kızan Hoover oradan hırsla ayrılır ve Dillinger’in yakalanması veya öldürülmesinde en iyi adamını seçmeye yönelir.

Bu arada kırsal gangsterlerden biri olan Pretty Boy Floyd’u (Channing Ta= tum) FBI görevlilerinden kaçarken izleriz. Peşinde olan grubun başını çeken Melvin Purvis (Christian Bale) s= onunda bir tek tüfek atışı ile uzun zamandır aranan haydu= du saf dışı eder.

Bu şekilde şöhreti artan Purvis’e de Hoove= r tarafından Dillinger ve çetesini yakalama göre= vi resmen verilir. Purvis hemen en bıçkın adamlarını toplayarak Dillinger’in peşine düşer.

&nbs= p; Bu arada bir parti esnasında Dillinger, Billy Frechette (Marion Cotillard) isminde= bir hanım ile tanışır ve ölünceye kadar sürdürecekleri ilişkiye başlarlar. İlk defa olarak= o zamanların favori şarkılarından biri olan “Bye Bye, Blackbird” ile dansa kalkarlar ve bu müzik onları birbirine bağlayan romantik bir araç haline dönüşür.

&nbs= p; Filmin bundan sonrasını anlatmak, filmde geçenlerin yansıtılmasında çok basit kalacaktır. Dillinger Transaksiyonel = Analizce daha çok bir çocuk/ergen dürtüsünde uzun plan yapmadan arka arkaya banka soyarken Purvis de yetişkin planlaması ve metodları= ile onu izlemekte ama her zaman bir adım gerisinde kalmaktadır.

Nihayet bu baskından sonra kaçan çetenin yaral= i olarak ele geçirilenlerinden birine hastanede iken Purvis işkence yapmak pahasına kümenin nereye gittiği hakkında bilgi edinir. Geceleyin sarılan dağ av meskeninde polisler ile haydutlar arasında müthiş bir tabanca-tüfe= k-makinalı tüfek savaşı başlar= . Dillinger’in bütün arkadaşlar= 05; öldürülür ve kendisi de zorla kaçar, arkadaşlarına eskiden yaşam hanımı getiren umumhane müdiresi Romen göçmeni Branka = Katiç (Anna Sage) in evine sığınır. Dillinger Billy ile telef= onla görüşür ve kendisiyle buluşacağı yerin adresini verir.

&nbs= p; Eninde sonunda Dillinger’in Billy ile karşılaşacağını bekleyen Purvis ise beklenmedik yer ve zamanda Billy’yi yakalar, Dillinger’in nerede olduğunu öğrenmek için soruşturmaya alır.

Billy Dillinger’e çok sadık çıkmıştır ve kendine uygul= anan tekme-tokada, şiddete rağmen hiç bir bilgi vermez. Bu arad= a Purvis’in sekreteri, Billy= ’nin tokatlandığını ve hırpalandığın= 5; şefine bildirir. Purvis pür-hiddet ge= lerek bu şiddet hareketini durdurur ve dövülmekten ayakta duracak = hali kalmayan Billy’yi kucağında taşıyarak Dillinger’in yerini&#= 351; söylemediğinden onun yardakçısı olarak cezasını çekmek üzere hapishaneye götürülmesine yardım eder.

&nbs= p; Purvis, Dillinger’in saklanabileceği yerlerden birinin Katiç ile ilgisi olabileceğini düşünmüştür. Kadını gizlice yanına çağırır ve vatandaşlık belgeleri tamamlanmamış olan Katiç’i eğer kendilerine yardım etmez ise 48 saat içinde Romanya’ya geri göndereceği= ne inandırır. Bundan korkan Katiç= , Dillinger’in dışarı ç= 5;kma planlarını öğrendiğinde kendilerini haberdar edeceğine söz verir.

&nbs= p; Bu arada Billy’nin yakalanmasına üzülen Dillinger yine çocuk/er= gen dürtüsü ile kıyafet değiştirerek polis karargahını ziyaret eder ve etrafta dola#= 1;maya başlar; hatta polislerden birine radyodan verilmekte olan maçın skorunu bile sorar. Ondan sonra da kimsenin kendini tanımamasıyla elini-kolunu sallaya sallaya merkezden çıkar-gider. Bu şekilde çocuksu/ergensel olarak düşmanları ile alay etmektedir.

&nbs= p; Saklanmasina ragmen Billy’nin yakalanmasindan<= /span> sonra Dillinger rahat degi= ldir. Hem sevgilisinin yokluğunu duygulamakta he= m de bütün arkadaşlarının öldürülmesiyle yalnız kalmasına endişelenmektedir. Sıkıntısını dağıtmak için yanında kaldığı Katiç’= ;e o akşam bir sinemaya gitmek istediğini söyler. Katiç hemen bunu Federal kanun adamlarına bildirir. Purvis de bütün adamlarını toplayarak harekete geçer.

&nbs= p; Dillinger, Katiç ve başka bir yaşam hanımı ile birlikte baş rollerini Clark Gab= le ve William Powell’in paylaştığı “Manhattan Melodrama” filmine gi= rdiklerinde polisler yerlerini alırlar ve sinema dağılışı= nda birden üç yerden harekete geçerek D= illinger’i kurşun yağmuruna tutarlar. “Bir Numaralı Halk Düşmanı” nihayet ölüm derecesinde yaralanarak caddeye serilmiştir. Dudaklarının kıpırdadığını gören ajanlardan biri eğilerek dinler. Purvis de ne dediğini sorduğunda bir şey duyamadığını söyler.

Aynı ajanı bundan sonraki sahnede kadınlar hapishanesinde Billy’yi ziyaret ederken görürüz= . Billy önce kanun adamına soğuk davran&= #305;r ve kendisinden ne istediğini sorar. Ajan da bir mesajı olduğ= unu bildirir. Dillinger’in öldürüldüğünü ve son nefesinde “Billy’ye söyleyin...Bye Bye Blackbird-Güle Güle Karakuş” mesajını verdiğini ekler.

Billy’nin gözleri sulanmıştır. Bu yaşlar bir yandan ölen sevgilisi için duyguladığı hüzünü, diğer yandan da son sözleriyle Dillinger’in hala kendisi= ni sevdiğini yansıtmasının verdiği sevinci sergilemektedir.

Filmin eğitim ve terapi= de kullanımı:

Filmin belki de = en güzel taraflarından biri, sanki geçtiği 1933 senesinin etik ve ahlakını sergilemesindedir. Gangsterlerin bile saygı duyduğu toplum gelenekleri duyarlı bir şekilde gözden geçirilmektedir. Gangster filmlerinin altın devrinde çevrilen filmlerde zamanımızın beyaz perde ürünlerinde her iki lafın başında duyduğumuz “s..t - b.k” “f..k - s...mR= 21; gibi kelimelere ve benzerlerine yer verilmemiştir.

&nbs= p; Gangster sevgilisi bile olsa kadınlara gösterilen saygı filmin di= 7;er güzel taraflarından biridir. Purvis’in= , Billy’yi döven ajanını eka= rte ederek döğülmekten bitmiş o= lan genç kadına yardımı, erkek-kadın ilişkilerindeki toplantılarda önemli bir fragman olarak gösterilebilir. Her zaman kadın dövmeye meraklı olanların görüp te ibret alacakları bir film...

Dillinger’i dinleyip mesaj&= #305; sevgilisine ileten ajanın etik anlayışı da örnek olacak hareketlerdendir. Kanun adamı patronuna bile bir şey duymadığını bildirmiş, Dillig= er’in özel yaşamına gösterdiği saygı ile bu mesajın yalnız sevgilisince alınmasını yeğlemiştir. Zamanımızda kanun d&#= 305;şıların da kanun adam ve hanımlarının da pek uygulamayacakları = bir etik ve terbiye...

Purvis ve Dillinger Transaksiyonel = Analizce iki ayrı “ekol”e hizmet etmektedirler. Hastalarım= 5;za açık bir şekilde gösterebileceğimiz bu davranış farkları terapide faydal= ı olabilir.

Dillinger bir “kötü” çocuk/ergen karakterinde bir şeyi fazla planlamadan ve metot dışı olarak çalış= ;an ve bu şekilde kanun adamlarını şaşırtarak alay etme yoluna sapan bir karakter çizmektedir. Bu = personalite adeta “Batman - The = Dark Knight” filminde Hea= th Ledger’in canlandırdığ= 5; “Joker - Şakacı” karakterini anımsatmaktadı= r.

Purvis ise tamamen “iyi” bir yetişkin sergilemesinde, mantık çerçevesi dışına çıkmadan daima ha= rita ve arkadaşlarının önünde rakibinin geçmişteki çalışma şekline bakarak bundan sonraki soygunlarının nerede ve nasıl olacağı hakkında planlamaya göre hareket etmektedir.

&nbs= p; Hastalarımıza belki de verebileceğimiz en önemli mesaj, Di= llinger stili çalışmanın belki kısa vadede her zorlu= 7;u yenebileceği ama uzun vadede Purvis’in çalıştığı şekilde başarı için devamlı bir planlamanın gerektiği fikrini kanıtlamasındadır.

Burada diğer terapötik bir mesaj da Purvis’in devamlı olarak Dillinger karşısında çok kere etkisiz kalmasına rağmen cesaretini ve kendine güvenini hiç bir şekilde kaybetmeden izlemeye devam etmesidir. Birinde başarı gösteremeyen, ikincisinde tutturamayan, üçüncüsünde Dillinger’i elinden son anda kaçıra= n Purvis nihayet dördüncü çatışmada rakibini alt etmeyi başarmışt= 5;r.

Başka bir deyimle, “yenile yenile yenmesini” öğrenmiştir!

&nbs= p; Bu filmi, Türkiyede belki de Amerikadakilerden daha da modern olan dolby ve sensurround sistemlerinin bulunduğu sinemalarda izlemek ses bakımından kalitesini arttırmaktadır. Ateşli silahların konuştuğu sahnelerde patlamalar, kurşun vızıltıları ve sekmeleri aslına uygun, adeta hakiki kurşun kullanıldığı algılamasını yaratmakta, izleyiciler kendilerini çatışmanın ortasında düşünebilmektedirler.

&nbs= p; Bilhassa soygun ve araba takibi sahnelerinde çalınan “Blue Grass” müziği de heyecanı birkaç kat arttırmaktadı= r.

&nbs= p; Bundan evvel de gözden geçirildiği üzere film maalesef “karakter gelişimi” üzerine kurulmamışt= 5;r. Bu izleyicilere adeta bir belgesel görmekte oldukları duygusunu vermektedir. Christian Bale, Purvis’i “southern drawl,” Amerikanın güney şivesiyle gayet güzel canlandırmaktadır. Dendiği üzere, = Johnny Depp bu “hovarda, tehlikeli ve seksi̶= 1; karakteri canlandırmada adeta geri kalmakta, neden ise Chritian Bale’in başarı derecesine erişememektedir.

&nbs= p; Yazar iki saat on dakika olan filmi ancak bir saat gösterim gibi algılamıştır. Bu da filmin, düzeyde kalıp ta = derinliğe inememekle beraber ne kadar akıcı olduğunu göstermesi bakımından enteresandır.

Dr. Fuat U= lus