Psikiyatri ve Sinema

Psikiyatri ve Si= nema

The Damned= United

Film Detayları ve Görüntül= eri için tıklayın. <= o:p>

FİLMİN AKIŞI

= Eğlenti bakımından futbolseverler i&ccedi= l;in bir bayram, futbolda nostalji arayanlara bir ref= erans, kurumsal ve mesleksel psikiyatri/psikolojİ= -liderlik açısından enfes bir tartışma kaynağı ve terapi yönünden de narsistik kişisel bozukluk üzerine y= orum ve söyleşi yaratma düzeyinde olan çok güzel bir film…

Fil= m bir “biyopik,” yani futbolda gelmiş-geçmiş herkesin, 20.nci Asrın en iyi antrenörü olarak karakterlediği Darby= County, Leeds United ve <= span class=3DSpellE>Nottingham Forrest futbol takımlarının çalıştırıcıs= 05; Brian Clough (Brayın Klouf) hakkında…

Hikaye, 1968 de başlayıp, 1974 te bitiyor ve antrenörün bu senelerdeki maceralarını sergiliyor.=

Sen= aryoya iki yönden girildiğini izliyoruz. Bir yö= nde, 1968 senesinde Clough’un (Michael Sheen), İngiltere İkinci Liginin dibinde ol= an Darby County takımını, çocukluk arkadaşı Peter Taylor (Timothy Spall) ile yönetmesi zamanındaki olaylara ve öbür yönde de, 1= 974 yılında Clough’un tek başına The Leeds= United takımını çalıştırmaya başlaması etrafındaki durumlara, ileri-geri, ileri-geri R= 20;flashback” şeklinde verilmeleriyle şa= hit oluyoruz.

Oku= yucuların izlenimde şaşırmamaları için, yazar, filmi sanki 1968 senesinden 1974 yılına, lineer olarak yansıtmaktadı= ;r. Aslında her iki boyut ta filmin sonunda 1974 te bir araya gelerek tek boyuta geçmektedir ama başından tek verim olarak sunumu, okuyuculara daha kolay izlenim sağlayacaktır. Yoksa filmi görenler veya okuduktan sonra görmek isteyenlerin, bu= iki ayrı boyut sunumundan hoşlanacakları şüphesizdir.<= o:p>

Darby County futbol takımı C= lough ve Taylor tarafından çalıştırılmaya başlandığında, Kupa kurrasınd= a, o devrin en kuvvetli takımlarından ve birkaç defa şampiyon olmuş ekiplerinden The Leeds United ile eşleşir. İlk ma&ccedi= l; Darby County sahasın= da olacaktır.

The= Leeds United senelerdir Don Revi= e tarafından çalıştırılmaktadır. Tak= 5;m, yetenekli futbolcularına, üstün taktik ve stratejilerine rağmen, “pis” oyunu ile de meşhur bulunmaktadır. Herhangi bir beraberliğe veya yenilgiye gitme karşısında oyuncuların “çirkefliğe” kaçmaları, karşı takımın oyuncularını merhametsizce sakatlamaları, hakemi aldatarak penaltı yaratmaları ve diğer futbol efendiliğine ve etiğine uymayan hareketlerde bulundukları da bilinmekte, bu yüzden başarılarına rağmen birçoklarınca da sevilmemektedirler.

B&o= uml;yle meşhur bir takımın Kupa’da karşılarına çıkmaları Darby County yöneticilerini ve toplumunu heyecanlandırmıştır. <= span class=3DSpellE>Clough ve Taylor başta olmak üzere, misafirhanelerinin tuvaletlerini bile temizlemeye girişmeleri bunu göstermektedir.

Leeds’in kasabaya geldiği gün, Clough onları otöbüsten inince daha kapıda karşılar, kendisini takdim eder ve sıkışmak üzere elini uzatır. = Revie dahil, takım ve idarecilerce herkes başını çevirir, küçümseyerek, alay ederek geçip-giderler.

Ma&= ccedil;ı beklenen şekilde Leeds alır ama sonuc= un değerlendirilmesi Clough tarafından ayrı bir şekilde algılanmaktadır:

Bu = belki de Clough’un sonraki yıllarda hem inanılmayacak başarılara imza atmasının hem de son= unda az daha kendisini de mahvetmesinin başlangıcı olur. Clough Ledds ve Revie’den gördüğü bu pasif hakareti unutmayacak ve genelde Leeds’ten, özelde de Revie’den intikam alma ateşiyle yanarak başarılarına değil, bu intikam prosesine odaklanacaktır.

Leeds’te oynanan revanş maçın&#= 305; da yine beklenen şekilde Leeds alır a= ma Clough artık bu ikinci Kupa maçın= 05;n sonucunu düşünmemekte, İkinci Lig&= #8217;te şampiyon olarak Birinci, Premier Lig’= ;e terfi etme, orada da şampiyon olarak Leeds’e= ağzının payını yerinde verme ateşiyle yanmaktadır.

Clough’un inanılmaz derecedeki futbol yeteneklerine rağmen, onun hem futbolcularla, hem takım idarecileriyle, hem medya ile ve hem de toplum ile olan ilişkilerinde yapıcı olan çocukluk arkadaşı antrenörü Taylor’dur. Clough’yu işlem ve işlevlerinde bazen çok bilmiş, = bazen küstah ve bazen de kendini dev aynasında görerek, başarılarında yardımcı olanlara müteşekk= ir kalacağına, onları küçümsemesini ve aşağıladığını izleriz (Enteresandır= , Revie’nin ve Leeds takımının kendisine gösterdikleri aşağılamaya ve küçümsemeye kızarken, kendisinin de aynı şeyi başkalarına yaptığ= 05;nı görmemektedir –Narsistik kişiselliğin en önde gel= en karakterini bu şekilde sergilemektedir!). Bütün bu açıklarını, Taylor kapatmakta, herkese devamlı t= eşekkür etmekte, derdi olanı dinlemekte, özel problemlerine çözüm getirmeye çalışmakta, idarecileri “idare etmekte,” hatta Clough’ya bazı problemleri nakletmeden kendisi halletmekte, sonuçta, Clough’un soğuk ve küstah “siyah-beyaz” yaklaşımını, pastel renklerle örterek, etrafca “yenebilir-yutulabilir” hale dönüştürmekted= ir.

Darby County o sezon rakiplerini birer birer yenerek İkinci Lig’te yukarılara çıkmaya başlar. Bu arada, Clough̵= 7;un aile yaşamına da kısa sahnelerde şahit oluruz. Taylor e= vli değildir ve Clough’un ailesi efradından sayılmaktadır. Çiftin ikisi oğlan, bi= ri kız üç çocukları bulunmakta ve Taylor, onlara bazen Clough’dan daha da yakın görünmekte, alt-alta, üst-üste oyunlarına bile katılmaktadır.

Nih= ayet, beklenen gün gelir ve Darby County şampiyon olarak, İngiltere Birinci, Premier<= /span> Lig’e terfi eder!

The= Leeds United ile olan Darby County sahasındaki ilk maçlarında = Clough çok heyecanlıdır. Kendisini o= fisine hapseder ve dışardaki futbol severler= in bağırışlarından başka hiç bir şeye odaklanamaz.

Son= uç?

Darby County: 2 - The Leeds United: 0

= 04;ntikam ateşiyle ne kadar yanar ise yansın, duygularını bir yana bırakarak genelde mantık kökenli başarıya odaklanan bir futbol antrenörü için bunun intikam alınımda gerekli ve yeterli olacağı düşünülebilir.

Mes= ela, maçtan sonra, Revie’ye yaklaş= arak elini sıkması ve onun senelerce evvel kendi elini sıkma etiğini göstermemesini hatırlatması yeterli olabilirdi. Bununla beraber, Clough’un kişisel yapısındaki Narsizm o kadar kuvvetlid= ir ki, adı geçen olayda uğradığı “Narsistik Travma” dan o kadar yaralanmıştır ki, bu başar= 05; ile doyuma ulaşıp, işine olumlu ve yapıcı boyutlar= da devam edeceğine, The = Leeds United & Revie intikam alınım= 5; projesinde başarılı olduğunu görerek, intikamı= ;n daha yeni başladığına karar verecek, başarılarını bu yöne odaklamaya devam edecektir!

Ayl= ar, Darby County Premier Lig’te de aynı çıkışını göstermekte ve puanları toplayarak üstlere yerleşmesini sergilemektedir.

Nih= ayet, Clough’un futbol dehası orada da kendini gösterir ve… Darby County, yalnız Leeds değil, Arsenal, Spurs, Manchester United ve Ever= ton gibi futbol devlerini de arkada bırakarak, İngiltere Birinci Ligi= nde de şampiyon olur!

Bu = arada Revie, İngiltere Milli Takımı antrenörlüğüne getirilir ve bu yüzden Leeds’I bırakmak zorunda kalır. “Big Don”a yıl= 5;n antrenörü ödülü verilmiş= ve bu, kendi başarılarının izlenmemiş olduğuna hükmeden Clough’un içindeki i= ntikam ateşini daha da körüklemiştir.

Darby County’nin eriştiği düzey, idare= ce yeni kararların alınmasına yol açmıştı= r. Takım artık mutevazı bir kasaba = ekibi olmayıp İngiltere Premier Ligi Şampiyonudur ve hem politik, hem parasal, hem idaresel, hem kurumsal, = hem toplumsal birçok sorumun çözümlenmesiyle yüz yüze kalınmış durumlar sergilenmektedir. Bu olaylarda <= span class=3DSpellE>Clough bir elastikiyyet, = fleksibilite, alternatif göstermemekte ve seneler öncesi çalıştırma formatında israr etmektedir. Sonunda, bu görüş farkları idare ile arasını açar ve Darby County’den ayrılır. Taylor da, = idare ile bir problemi olmadığı halde çocukluk arkadaşını ve meslektaşını yalnız bırakmamış, o da istifa etmiş, yine beraberce antrenörlük yapma planlarında başka küçük bir takımla görüşmeye başlamıştır. Clough ile yaptıkları ziyarette prensip anlaşmasına bile varılmıştır.

Gel= in-görün ki, Revie’nin Leeds&= #8217;ten ayrılması da aynı zamana rastlar.

Olm= ayacak olur ve… Leeds idarecileri Clough’ya antrenörlük teklif ederler!=

Bu = teklif, Clough’un sönmemiş olan intikam ateşinde yeni bir körükleme yerine geçer!<= /span>

The= Leeds United’a çalıştırıcı olacak ve kendisinin, Revie’den daha üstün olduğunu ispatlayacaktır!!!!

= 04;ki arkadaş & antrenör, bu konuda yaşamlarında ilk defa olarak kavgaya girişirler. Taylor, öbür küçük takıma söz verdiklerini, Leeds’te hiç bir zaman mutlu olmayacaklarını savunur. Clough’un oraya niye gittiğini bilmektedir. Clough i= se bunları duymamakta, Leeds’e gitmeye ısrar etmektedir. Sonunda birbirlerine karşılıklı olarak çok ağır sözler sarfedere= k yaşamlarını ayırırlar. Clough= Leeds’e, Taylor da emekliliğe do= 7;ru yola çıkarlar.

Clough, Leeds’e ilk geldiğinde medya’ya verdiği demeçlerde Don Revie ve Leeds takımını çok eleştir= ir. Şimdiye kadar kazandıkları şampiyonalarda başarılarının, “kirli” oyunları sonucu olduğu iddiası ile başta idareciler ve oyuncular olmak üzere birçok taraftarı kızdırır. İdare= ciler hemen bir toplantı yaparak Clough’ya= neden böyle bir başlangıç yaptığını, Revie’nin isminin Leeds ile bir olacak kadar mühim olduğunu anlatmaya çalışırlar. Clough ise, o= nlara, bundan sonra Leeds’in kendi ismiyle anılacak kadar başarıya ulaşacağını bildirir.

Tak= ım oyuncuları ile ilk çıktığı idman büyük bir düş kırıklığı yaratır. Takımın yıldız oyuncuları, hem sözleriyle, hem davranışları ile açıktan-açığa çalıştırıcılarına olan karşıt durumlarını göstermekte hiç çekinmezler. =

Sez= on başladığında, The Leeds United, tarihinde görülmemiş bir şekilde ilk üç maçında arka arkaya yenilerek büyük bir moral düşüşü sergiler. Futbolc= ular adeta bilhassa kötü oynayarak antrenörle= rini işinden attırma havasında görünmektedirler.

Nih= ayet Leeds yöneticileri bir toplantı yapar ve Clough’un işine son verip onu utandır= maktan ise, kendi arzusu ile istifa etmesini önerirler.

Clough 6 senede körüklediği intikam ateşinin, The Leeds United’te geçirdiği 44 günde söndürüldüğüne şahit olmuştur!=

Fil= min son sahnesinde, Clough’un iki oğlunu da yanına alarak eski arkadaşı ve meslektaşı Taylor’dan özür dilemeye gitmesini izleriz. Taylor evinin kapısında Clough’u önce soğuk karşılar ve sonra yarı şaka - yarı ciddii, affedilmesi için = Clough’un dizleri üzerine oturmasını ve kendi söylediklerini tekrarlamasını ister. Sonra da, eski arkadaşını, geçirdikleri herşeye rağmen, samimiyet ve sevgiyle kucaklar.

Fil= m burada bitmekle beraber, eklenen belgeselde hem hakiki Clough= ve Taylor’u seyretmekle kalmıyoruz, sonradan neler olduğunu= da öğrenerek hikayeyi daha başka açılardan da değerlendirebiliyoruz.

= 50;öyle ki:

G&o= uml;sterildiğine göre, Revie, İngiltere Milli Futbol Takımı iyi sonuçlar almazken kurtarım için atandığı pozisyonda pek başarı gösteremediğinden dolayı işinden çıkarılmış, sonra da Birleşik Arap Emirliği Milli Futbol Takımı çalıştırıcılığına getirilmiş, orada da başarısız bir sezon sürdürürken, parasal yönden bazı kanun dışı anlaşmalara ismi karıştığından antrenörl&u= uml;ğü bırakmış, bir zaman sonra da herkesce unutulup-gitmiştir.

Clough ve Taylor ise, o zamanlar pek kuvvetli olmayan Nottingham= Forest’in menecerli&= #287;ine getirilmişler ve takımı 1979 da olduğu gibi, 1980 yılında da Avrupa Kupa Şampiyonu yapmışlardır= .

= 04;lginçtir, Clough hiç bir zaman İngiltere Milli Futbol Takımı çalıştırıcılığına çağrılmamıştır. Bunun yerinde mi yoksa yanlış bir karar mı olduğu izleyicinin takdirine bırakılmıştır.

Filmin Genelde Kurumsal ve Mesleksel Psikiyatri/Psikoloji alanında, özelde de Liderlik tartışmalarında kullanımı

Lid= erlik üzerine derlenen yayınlarda, makalelerde, çalışma atölyelerinde, sempozyumlarda, konferanslarda ve diğer oturumlard= a hep, liderin “stil”inden, “format”ından, “variyasyon”dan bahsedilir de, neden ise lider k= im olursa olsun, başarılarının veya başarısızlıklarının kendi karakterlerinden ziyade, liderliğini yaptığı ekibin, grubun, toplulu= 7;un “o zaman ve mekan içindeki gereksin= imleri”ni karşılayıp-karşılamadığı hiç= bir zaman konu edilmez.

Bu = film, işte liderliğin pek konu edilmeyen önemli bir boyutunu gözden geçirmektedir.

Her= lider, herşey için yetenekli değildir.

Baz= ı liderler bir sistemi kurmada yeteneklidirler...

Baz= ı liderler sistemi geliştirmede yeteneklidirler...

Baz= ı liderler sistemi devam ettirmede yeteneklidirler...

Baz= ı liderler sistem kötüye gittiğinde iyiye dönüştürmede yeteneklidirler...

Baz= ı liderler sistemin geçirdiği kriz esnasında yeteneklidirler= ...

Baz= ı liderler sistem sukut ettiğinde ne yapılacağı üzer= ine yeteneklidirler...

Bun= unla beraber, hiçbir lider her altı alanda da başarı göstermeyeceği gibi, bazı düzeylerde sıradan birin= den daha da başarısız olabilir.

Clough, bir sistemi geliştirmede yetenekli olduğunu ispatlamıştır. Darby County gibi İngiltere İkinci Lig dibindeki = bir takımı, Premier Birinci Ligde şa= mpiyon yapması bunu gösterir.

Revie ise, kurulmuş ve geliştirilmiş Leeds= 217;i senelerce ama “temiz” ama “kirli” başarıd= an başarıya taşımasında “devam ettirme” yeteneğini ispatlamıştır.

Dol= ayısı ile, her ikisi de, değişik alanlarda başarılı antrenör olmuşlardır.

Mam= afih, yer değiştirdiklerine de, hem kendilerine ve hem de etrafları= ;na büyük düş kırıklığı yaşatmışlardır.

Clough, devamlı geliştirme yeteneklerini, hal-i hazırda gelişmiş bir takıma uyguladığında başarısızlığa sürüklenmiştir.<= /o:p>

Revie’de, İngiltere Milli Futbol Takımı olsun, Birleşik = Arap Emirliği Milli Futbol Takımı olsun, “eldekini devam ettirme” yeteneğini, değişime gereksinim duyan her iki= takıma da uyguladığında başar= ı gösterememiştir.

Dem= ek ki, elmalar ile armutları bir sepete koyup gözden geçirme mantığa uymamaktadır.

Lid= erliğin, yine pek işlenmemiş bir konusu, verilen bir lider’in başarı gösteriminde, yanındakilerin olumlu ve yapıcı etkileridir.

Clough, antrenörlükteki dehasına rağmen, T= aylor sayesinde başarılarına ulaşmıştır. Yalnız olarak yaptığı çalıştırmal= arda ise herşey kötü gitmiştir. Dolayısı ile, film, bu konuyu da işlediğinden, faydalı bir eğitim referansı olmakta= dır.

Filmin terapide kullanımı=

Fil= m, Narsistik-Narsisistik Şahsiyet Bozuklu= 7;u teşhis-tedavi-takip üçgeninde de faydalı bir göz= den geçirim materyeli sunmaktadır.

Clough, bu karakter düzensizliğinin birçok izlenimlerini sunmaktadır. Başkalarını yaralayacak hareketleri devamlı yapmasına rağmen aynı hareketleri kendinin yapmasını normal karşılaması, küstahlığı, kendini dev aynasında görmesi, başarılarını intikam motivasyonuna büründürmesi ve diğer ayırımları ile enteresan bir profil çizmektedir.

Bu = hikayede, karşımızdakini bize yaptığından dolayı cezalandırmak ne kadar kabul edilirse edilsin ve/veya haklı görülürse görülsün, mantık dışına çıkıldığında ve bu bi= r obsesyon haline indirgendiğinde, karşıd= aki ile beraber kendimizi de yakabileceğimiz güzel bir şekilde gösterilmektedir.

Bize yöneltilen yıkıcı ve olumsuz davranışlara, ol= umlu ve yapıcı alanlarda başarı göstererek cevap verme, uygulanabildiğinde, en güzel intikam alınımını sergilemektedir.

Clough, İkinci Lig’den gelen takımını Birinci Lig’te, Leeds’in ve meneceri Revie’nin üstünde şampiyon yapması, bir zaman önce uğradığı etik hakarete karşı düşünülebilecek en güzel yapıcı ve olumlu bir intikam alımıdır. Maalesef, Clough<= /span>, narsizmi yüzünden bununla yetinmeyere= k, işi ileri götürmüş ve az daha kendini de senelerce beslediği intikam ateşinde yakma durumuna düşmüştür.

Dol= ayısı ile, intikamımızı, var ise, alalım; alalım da, yapıcı ve olumlu alanlarda alalım...kar&= #351;ımızdakini yakalım derken kendimizi yakmayalım...

&Ou= ml;te yandan, filmde ikinci derecede rol verilen Taylor’un eski arkadaş= ; ve meslektaşını affetmesi de çok önemlidir.

Aff= etmek aslında faydalı bir işlem olmasına rağmen birçoklarımızca erişilmesi bazen zor, bazen de imkansızdır. Affetmek ruhumuzu temizler, olu= msuz fragmanları elimine eder, bedenin sistemlerinin çalışmasına yardımda bulunur, ama... adeta mücadele verilmesi gereken bir başar&#= 305; olarak sergilenir.

Bel= ki de affetmeyi spiritüel düzeyden ziyade, = en etkili bir şekilde bilişsel-davranışçı boyu= tta inceleyebiliriz.

Tay= lor, Clough’yu affetmese idi, ne olacaktı?

Clough’un deha katındaki çalıştırıcı yeteneğinin sonu olacaktı...

Tay= lor’un kendi çalıştırıcı yeteneğini işlem-işlevden uzak tutacaktı...

Nottingham Forest gibi bir takımın, Darby County misali yetişmesi-gelişmesi bulunmayacaktı ve meşhur olan takımın birçok insani işe alarak, birçok aileye ekmek parası çıkartması düşünülemeyecekti...

Yani Taylor’un da Clough gibi, kendisine olan zarardan dolayı intikam peşinde koşması ve arkadaşını affetmemesi, hiç kimseye bir fayda sağlamayacaktı...

Aff= etmesiyle herkes olumlu ve yapıcı sonuçlara ulaşmıştır...

Bu = da affertmenin, yaşamımızdaki önemine güzel bir örnek vermektedir.

Filmin eğle= nti eleştirimi

Bu = film neden ise 1 saat 38 dakikaya sıkıştırılmıştır. Clough’un meslek yaşamı dışında başka bir temayı yansıtmadığına göre, antrenörün Nottingham Forest devri <= span class=3DGramE>dahil bütün kariyer kronolojisini sergilemede rahatlıkla ya 3 saatlik bir filme konu olabilir ve/veya bir mini televizyon serisi derlenebilirdi.

Ba&= #351;langıçta bir 1968, bir de 1974 boyutlarında gelişen ve filmin sonunda birleştirilen iki anlatım, orijinal olmasına rağmen, fu= tbol ile ilgilenen seyircilerin dışındakilerin izlenimlerini şaşırtabilecek ve hikayeyi kaybettirecek derecede olduğu tartışılabilir.

Fil= mde Clough’un aile yaşamına pek değinilmemektedir. Darby County zamanında pasif bir ilişki gösteren eşi ve ü&ccedi= l; çocuğuna, 1974 senesinde rastlamamaktayız. Bu yılda <= span class=3DSpellE>Clough’u, iki oğlu ile gelir-giderken izlemekteyiz. Ailesine ne olduğunu bilmememizin yanında, ilişkilerine de şahit olmamamız, narsistik teshis üzerinde kanıtlama yapabilmemizi kısıtlamaktadır.<= o:p>

Clough hiçbir sahnede takım çalıştırmasında, bir taktik ve/veya strateji bildiriminde gösterilmemektedir. Bunun fut= bol teknik bilgisinden sıkılabilecek genel izleyicileri düşünerek uygulandığı tahmine girse bile, futbolun üniversel mevkiinde birçok seyircinin bu şekildeki bir açılımdan hoşnut kalacağı süphesizdir. Filmde, Clough birkaç defa, onlar da kısa sahnele= rde, maç esnasında antrenör kulübesinde, sahadaki aksiyona bağırır-çağ&= #305;rır şekilde gösterilmektedir. Bütün teknik, strateji ve tak= tik uygulanması da bunlardan ibaret olarak takdir edilmiştir. Bu, yazarca, filmin en zayıf tarafını yansıtmaktadır. = Clough’un dehasından bahsediyorsak, bö= ;yle bir senaryo Markoni’nin biyopiğinde radyodan uzak kalınması, Bell’in biyopiğinde telefon ile olan çalışmalarının gösterilmemesi, Beethoven’in biyopiğinde bir kere ol= sun piyano çalımının sergilenmemesi derecesindedir!

Fil= min müzik direktörlüğü adeta bulunmamaktadır. Bu filmin ama romantik, ama “hip,” ama= 1968-74 yılları zamanı şarkı = ve melodilerini yansıtması, filme ayrı bir kıymet kazandırabilirdi.

Sah= adaki futbol ile ilgili belgesel sahnelere ise yazarın hiç bir diyeceği bulunmamaktadır!

Dr. Fuat Ulus